Điểm sáng trong liên kết sản xuất dừa hữu cơ

Dừa nguyên liệu của HTX được đưa vào nhà máy Betrimex, Cụm công nghiệp Phong Nẫm, xã Lương Hòa.

HTX Dịch vụ Nông nghiệp Công bằng Hưng Lễ tiền thân là HTX Nông nghiệp Hưng Lễ, thành lập năm 2018, với 36 thành viên. Đến nay HTX có 566 thành viên, tổng vốn điều lệ hơn 732 triệu đồng. Việc đổi tên thành HTX Dịch vụ Nông nghiệp Công bằng Hưng Lễ vào năm 2021 gắn với quá trình tổ chức lại hoạt động để phù hợp với tiêu chí của thương mại công bằng- Fairtrade.

Theo ông Nguyễn Văn Chúc- Chủ tịch Hội đồng Quản trị (HĐQT) HTX Dịch vụ Nông nghiệp Công bằng Hưng Lễ, một trong những yếu tố quan trọng giúp HTX duy trì hoạt động hiệu quả là xây dựng được mối liên kết tương đối chặt chẽ từ sản xuất đến tiêu thụ.

Hiện HTX có hợp đồng đầu ra với Công ty CP Xuất nhập khẩu Bến Tre (Betrimex) để mua bán dừa trái đạt tiêu chuẩn hữu cơ và Fairtrade. Đồng thời, HTX còn liên kết đầu vào để cung ứng phân hữu cơ cho thành viên. Hơn 95% thành viên tham gia dịch vụ của HTX.

Hiện quy mô vùng nguyên liệu của HTX khoảng 765,678ha dừa hữu cơ, sản lượng ước 11,5 triệu trái/năm; trong đó, có 428ha được chứng nhận Fairtrade. Đây là nền tảng để HTX trở thành cầu nối giữa nông dân với doanh nghiệp (DN), từng bước đưa sản phẩm dừa từ vườn đến những thị trường có yêu cầu cao.

Điều đáng chú ý là lượng dừa được HTX liên kết tiêu thụ qua Betrimex tăng khá đều. Nếu năm 2021 hơn 6,1 triệu trái thì năm 2025 đã lên khoảng 9,2 triệu trái. Sự gia tăng này cho thấy, năng lực tổ chức sản xuất và kết nối thị trường của HTX ngày càng được củng cố.

Giai đoạn 2021-2025, HTX duy trì hoạt động kinh doanh có hiệu quả. Cụ thể doanh thu năm 2025 hơn 64,1 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế 810 triệu đồng.

Không dừng ở việc thu mua dừa, năm 2025, HTX mở thêm dịch vụ vận chuyển, lột vỏ và dịch vụ chặt, cạy, gọt dừa. Qua đó, HTX đã tạo việc làm cho 50 lao động hoàn cảnh khó khăn tại địa phương. Thu nhập bình quân của lao động khoảng 4 triệu đồng/người/tháng.

Theo ông Phạm Hồng Dương- Phó Tổng Giám đốc Betrimex, HTX là một mắt xích quan trọng trong chuỗi liên kết dừa bền vững. Hiện Betrimex liên kết với hơn 10 HTX; trong đó, nổi bật là HTX Dịch vụ Nông nghiệp Công bằng Hưng Lễ. Qua liên kết, DN thu mua, đào tạo, hướng dẫn kỹ thuật, đánh giá chứng nhận hữu cơ đến sơ chế cơ bản tại địa phương.

Đối với người trồng dừa, điều quan trọng nhất là ổn định đầu ra và giá bán trái dừa. Thực tế thị trường dừa có những thời điểm biến động mạnh, khiến nông dân dễ rơi vào cảnh được mùa, mất giá. Do đó, việc ký kết hợp đồng trực tiếp giữa HTX với DN về sản xuất và tiêu thụ dừa đã tạo niềm tin gắn kết lâu dài cho thành viên.

Thành viên HTX được hỗ trợ phân hữu cơ khi tham gia chuỗi liên kết.

Ông Bùi Văn Một- Phó Chủ tịch UBND xã Hưng Nhượng cho biết, thành công lớn của HTX Dịch vụ Nông nghiệp Công bằng Hưng Lễ là vai trò cầu nối giúp ổn định đầu ra và thu nhập cho nông dân.

Dù giá dừa thị trường có lúc giảm mạnh, HTX vẫn duy trì thu mua thông qua hợp đồng với Betrimex, với mức giá cao hơn thị trường từ 10-15 ngàn đồng/chục. Việc hạn chế khâu trung gian giúp quyền lợi của người trồng dừa được nâng lên; đồng thời tạo niềm tin để nông dân tiếp tục tham gia chuỗi liên kết.

Nông dân Nguyễn Văn Trải hiện đang canh tác dừa hữu cơ hơn 1ha tại xã Hưng Nhượng cho rằng: Sự khác biệt của mô hình nằm ở giá bán, tính ổn định của đầu ra. Khi tham gia mô hình, nông dân không còn quá lo lắng về tình trạng “được mùa mất giá”. Dừa hữu cơ được thu mua với mức cao hơn từ 5-15% so với dừa canh tác thông thường trên thị trường.

HTX thu mua và chú trọng hướng dẫn kỹ thuật cho thành viên. Trong quá trình phối hợp với Betrimex và ngành khuyến nông, HTX đã tổ chức tập huấn về tiêu chuẩn Fairtrade, canh tác hữu cơ, phòng trị sâu đầu đen. Đồng thời, HTX còn tổ chức nhiều cuộc tập huấn tại nhà và kiểm tra vườn, nhằm nhắc nhở thành viên tuân thủ quy trình sản xuất.

Điểm đặc biệt tạo nên dấu ấn của HTX Dịch vụ Nông nghiệp Công bằng Hưng Lễ là mô hình Fairtrade. Theo cơ chế này, một phần doanh thu từ sản phẩm đạt chuẩn được tiêu thụ tại thị trường chấp nhận Fairtrade được trích lại vào ngân sách HTX để thực hiện chương trình phát triển cộng đồng, an sinh xã hội và gia tăng thu nhập cho nông dân.

Với xã Hưng Nhượng, nguồn lực này đã được sử dụng theo hướng thiết thực. HTX xây dựng vườn dừa hữu cơ mẫu, lựa chọn 47 hộ tham gia; trong 2 năm đã hỗ trợ khoảng 40-50 tấn phân bón hữu cơ để giúp nông dân chăm sóc vườn theo đúng tiêu chuẩn.

Theo ông Bùi Văn Một, HTX còn dành nguồn lực đáng kể cho hoạt động xã hội. Hàng năm, HTX trích khoảng 50-70 triệu đồng trao học bổng, tặng tập vở cho học sinh nghèo hiếu học, hỗ trợ những trường hợp khó khăn đột xuất, xây dựng nhà tình thương và nhiều hoạt động cộng đồng khác.

Từ quỹ phúc lợi, HTX hỗ trợ xây dựng 3,57km đường giao thông, với kinh phí 330 triệu đồng, hỗ trợ bồn chứa nước ngọt, hệ thống chiếu sáng, cống thoát nước, khu vui chơi trẻ em; hỗ trợ học sinh nghèo, người mắc bệnh nan y và trường hợp khó khăn. Bên cạnh đó, HTX còn hỗ trợ hơn 213 tấn phân hữu cơ vi sinh cho thành viên tái sản xuất vườn dừa. Nguồn tiền phúc lợi từ người tiêu dùng sản phẩm sạch trả thêm cho HTX, góp phần đầu tư khoảng 1,2 tỷ đồng mỗi năm vào giao thông nông thôn và hoạt động an sinh xã hội.