Quản lý mã số vùng trồng để giữ uy tín nông sản

Phong trào phát triển HTX, tổ hợp tác gắn với xây dựng vùng nguyên liệu và mã số vùng trồng tiếp tục phát triển.

Với thế mạnh về cây ăn trái, rau màu và nhiều sản phẩm nông nghiệp chủ lực, việc xây dựng, quản lý và phát triển MSVT tại tỉnh có ý nghĩa quan trọng. Đây là nền tảng để tổ chức lại sản xuất theo hướng chuyên nghiệp, minh bạch, nâng cao chất lượng nông sản, xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường tiêu thụ và nâng cao thu nhập cho người dân.

Ông Lê Văn Dũng- Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết: MSVT và mã số CSĐG không còn là yêu cầu mang tính thủ tục, mà đã trở thành “giấy thông hành” bắt buộc để nông sản tham gia vào chuỗi cung ứng và xuất khẩu chính ngạch. Đến nay toàn tỉnh đã được cấp trên 1 ngàn MSVT, CSĐG, với diện tích trên 33,9 ngàn hecta. Trong đó, 733 MSVT xuất khẩu, diện tích trên 27,3 ngàn hecta, đủ điều kiện xuất khẩu sang thị trường của Trung Quốc, Hoa Kỳ, New Zealand, EU; Hàn Quốc và Úc... với các loại nông sản: sầu riêng, chôm chôm, nhãn, khoai lang, bưởi, dừa...; có 71 mã số CSĐG xuất khẩu sầu riêng, dừa, chôm chôm, xoài.

Qua kiểm tra, phần lớn vùng trồng và CSĐG tuân thủ tốt quy định của Việt Nam và nước nhập khẩu, thực hiện đầy đủ nhật ký sản xuất, sử dụng thuốc BVTV đúng quy định và theo dõi sinh vật gây hại.

Trong quản lý việc ủy quyền sử dụng MSVT, ngành chức năng yêu cầu địa phương xác nhận đúng thực tế diện tích, sản lượng, thời gian thu hoạch và đơn vị sử dụng nhằm bảo đảm truy xuất nguồn gốc và quản lý chặt chẽ việc liên kết xuất khẩu.

Đến nay đã tiếp nhận 55 thông báo ủy quyền MSVT và 20 thông báo ủy quyền mã số CSĐG. Năm 2026, có 52/124 xã, phường đăng ký xây dựng mới MSVT với tổng diện tích hơn 7,7 ngàn hecta, tập trung ở dừa, sầu riêng, mít, bưởi, chôm chôm, nhãn và chanh không hạt.

Phong trào phát triển HTX, tổ hợp tác gắn với xây dựng vùng nguyên liệu và MSVT tiếp tục phát triển. Hiện có 25 HTX và 7 doanh nghiệp được chứng nhận hữu cơ vùng nguyên liệu dừa; nhiều HTX, tổ hợp tác tham gia xây dựng MSVT sầu riêng, bưởi phục vụ xuất khẩu sang Trung Quốc, EU, Mỹ, Hàn Quốc, Úc và New Zealand.

Ngành nông nghiệp tỉnh cũng đang phối hợp lấy mẫu đất, nước và sản phẩm để kiểm tra dư lượng Cadimi tại vùng trồng sầu riêng trọng điểm; đồng thời xây dựng kế hoạch tập huấn quy trình canh tác an toàn và rà soát phòng kiểm nghiệm đủ điều kiện phục vụ xuất khẩu nông sản sang Trung Quốc.

Theo ngành nông nghiệp, thị trường xuất khẩu đã mở rộng nhưng nếu không nhanh chóng xây dựng MSVT và tuân thủ quy định sản xuất, nông sản địa phương sẽ gặp khó khăn trong xuất khẩu chính ngạch, ảnh hưởng lớn đến đầu ra và thu nhập của người dân. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều MSVT, CSĐG nhận được cảnh báo không tuân thủ của nước nhập khẩu, đặc biệt là từ Trung Quốc.

Tại một số địa phương, doanh nghiệp và người sản xuất, nhận thức về vai trò của MSVT, CSĐG chưa đầy đủ, còn xem đây là điều kiện phục vụ xuất khẩu trước mắt, thiếu chú trọng duy trì tiêu chuẩn kỹ thuật và tuân thủ bền vững theo yêu cầu thị trường nhập khẩu. Tình trạng chạy theo số lượng, tập trung “được cấp mã” nhưng lơ là việc duy trì điều kiện sau cấp mã vẫn diễn ra khá phổ biến.

Đại diện một HTX nông nghiệp chia sẻ: Việc ghi chép nhật ký sản xuất, truy xuất nguồn gốc, quản lý sinh vật gây hại ở nhiều nơi còn mang tính hình thức. Tình trạng sử dụng sai mã số, mượn hoặc cho thuê mã số, không bảo đảm điều kiện kỹ thuật, vi phạm quy định về kiểm dịch thực vật và an toàn thực phẩm vẫn diễn biến phức tạp, ảnh hưởng đến uy tín nông sản xuất khẩu. Cùng với đó, yêu cầu kỹ thuật của thị trường nhập khẩu liên tục thay đổi, ngày càng khắt khe, gây áp lực lớn cho người sản xuất trong việc thích ứng.

Ông Lê Văn Dũng cho biết, hiện tỷ lệ diện tích được cấp MSVT đối với một số loại cây còn thấp, như mít chỉ đạt 4%, nhãn đạt 5%. Công tác quản lý MSVT vẫn còn nhiều khó khăn như diện tích sản xuất nhỏ lẻ, xen canh, thiếu liên kết bền vững giữa doanh nghiệp và nông dân, nguồn nhân lực giám sát còn hạn chế. Ngoài ra, tỉnh chưa có đơn vị kiểm nghiệm an toàn thực phẩm đáp ứng yêu cầu xuất khẩu, gây khó khăn trong kiểm soát dư lượng hóa chất và nâng cao chất lượng nông sản.

Để tháo gỡ khó khăn trong cấp, quản lý MSVT, mã số CSĐG nông sản phục vụ xuất khẩu, Phó Chủ tịch UBND tỉnh- Châu Văn Hòa yêu cầu Sở Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương rà soát, chuyển đổi toàn bộ MSVT nội địa sang MSVT xuất khẩu theo Nghị định số 38/2026/NĐ-CP, hoàn thành trước ngày 15/6. Chủ trì phối hợp doanh nghiệp, HTX và đơn vị liên quan hoàn thiện hồ sơ xây dựng MSVT, bảo đảm thực hiện đúng quy định, chặt chẽ. Đẩy nhanh chuyển đổi mã số CSĐG theo đúng quy định; kiểm tra điều kiện hoạt động, tháo gỡ khó khăn để đáp ứng yêu cầu xuất khẩu nông sản.

Khẩn trương thống kê diện tích sản xuất, MSVT, danh mục cây trồng; xây dựng tài liệu hướng dẫn thực hiện Nghị định số 38 với quy trình, thủ tục, thời gian rõ ràng; tăng cường tuyên truyền và tham mưu chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, HTX xây dựng MSVT. Đơn vị có liên quan phối hợp rà soát, xử lý trường hợp vi phạm trong sử dụng MSVT. Liên minh HTX tăng cường quản lý hoạt động của HTX; đồng thời giao chỉ tiêu, phân công trách nhiệm cụ thể cho từng HTX trong việc xây dựng và phát triển MSVT.