Nông nghiệp tăng tốc chuyển đổi xanh

Nông dân ngày càng nâng cao nhận thức sản xuất xanh, an toàn, thích ứng biến đổi khí hậu. Ảnh: TRÀ MY

Những năm qua, ngành NN tỉnh đã tập trung triển khai đồng bộ giải pháp ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số nhằm từng bước hình thành nền NN xanh, bền vững. Quá trình này đã góp phần thay đổi tư duy của người dân từ sản xuất NN sang kinh tế NN, chú trọng chất lượng và giá trị gia tăng trên cùng một đơn vị diện tích.

Kết quả thực tiễn cho thấy, năm 2025, giá trị sản xuất đất NN đạt khoảng 240 triệu đồng/ha, tăng từ 1,2-1,5 lần so với năm 2020. Đời sống cư dân nông thôn không ngừng được cải thiện, thu nhập bình quân đầu người đạt trên 62 triệu đồng/năm.

Điểm nhấn quan trọng trong lộ trình này là việc mở rộng diện tích sản xuất theo tiêu chuẩn an toàn. Toàn tỉnh hiện có hơn 85,6 ngàn hecta sản xuất ứng dụng công nghệ cao, NN sạch gắn với truy xuất nguồn gốc; hơn 47 ngàn hecta sản xuất đạt chuẩn VietGAP, GlobalGAP và hữu cơ. Đặc biệt, diện tích dừa hữu cơ đạt gần 36 ngàn hecta cùng hàng ngàn hecta lúa chất lượng cao, phát thải thấp đang tạo ra lợi thế cạnh tranh lớn trên thị trường xuất khẩu.

Tại vùng chuyên canh lúa, nông dân đã thay đổi tập quán sản xuất, tích cực áp dụng các mô hình “3 giảm, 3 tăng”, “1 phải, 5 giảm”, sử dụng giống xác nhận và quản lý nước tưới khoa học. Hiện trên 95% diện tích lúa đã được cơ giới hóa đồng bộ, giúp giảm chi phí và bảo vệ môi trường.

Ông Nguyễn Văn Thành (xã Tam Bình) chia sẻ, từ khi tham gia mô hình sản xuất lúa giảm phát thải, lượng giống gieo sạ và phân bón giảm đáng kể nhưng năng suất vẫn ổn định. Quan trọng hơn, môi trường đồng ruộng sạch hơn, lợi nhuận tăng thêm từ 1,5-2 triệu đồng/công.

Chuyển đổi xanh được triển khai mạnh mẽ trong chăn nuôi và nuôi trồng thủy sản. Nhiều trang trại đã đầu tư hệ thống chuồng kín, cho ăn tự động và xử lý chất thải qua hầm biogas theo mô hình tuần hoàn. Chất thải chăn nuôi được tận dụng làm phân bón hữu cơ, góp phần giảm ô nhiễm môi trường và tiết kiệm chi phí.

Đến năm 2025, toàn tỉnh ghi nhận khoảng 8 ngàn hecta nuôi thủy sản ứng dụng công nghệ cao, tích hợp hệ thống quan trắc môi trường và công nghệ IoT (internet vạn vật), góp phần nâng năng suất và chất lượng sản phẩm phục vụ xuất khẩu.

Cùng với đổi mới sản xuất, việc xây dựng chuỗi liên kết tiêu thụ cũng đạt nhiều kết quả khả quan. Toàn tỉnh hiện có 460 HTX NN, trong đó khoảng 40% đơn vị đã ký kết liên kết sản xuất và tiêu thụ bền vững với doanh nghiệp. Nhiều chuỗi liên kết đã mang lại hiệu quả cao như khoai lang tím xuất khẩu sang Nhật Bản, Hàn Quốc và châu Âu với doanh số ấn tượng trên 80 triệu USD/năm; sản phẩm bưởi năm roi, cam sành, lúa chất lượng cao và thủy sản từng bước khẳng định vị thế trên thị trường.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi vẫn đối mặt với những rào cản nhất định. Quy mô sản xuất nhiều nơi còn nhỏ lẻ, chưa đồng bộ; một bộ phận người dân chưa mặn mà tham gia HTX nên khó tiếp cận công nghệ mới. Chi phí đầu tư ban đầu cho NN công nghệ cao lớn, hạ tầng logistics, hệ thống kho lạnh và công nghiệp chế biến sâu chưa đáp ứng kịp yêu cầu phát triển của thực tế.

Trao đổi về định hướng thời gian tới, ông Văn Hữu Huệ - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường khẳng định, ngành sẽ tiếp tục tập trung tháo gỡ “điểm nghẽn” về vốn, công nghệ và thị trường. Trọng tâm là đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, truy xuất nguồn gốc và xây dựng quy trình canh tác thích ứng biến đổi khí hậu. Tỉnh cũng chú trọng đào tạo nguồn nhân lực, nâng cao năng lực quản trị cho HTX và đẩy mạnh xúc tiến thương mại, xây dựng thương hiệu nông sản xanh, phát triển thương mại điện tử nhằm mở rộng thị trường, nâng giá trị hạt gạo, cây ăn trái đặc sản.

Để hiện thực hóa mục tiêu NN xanh, tỉnh sẽ huy động đa dạng nguồn lực từ ngân sách nhà nước, doanh nghiệp, nguồn vốn ODA và tín dụng xanh. Nghiên cứu tiếp cận cơ chế tín chỉ carbon nhằm phát triển nền NN phát thải thấp. Tỉnh cũng kiến nghị Trung ương tiếp tục hoàn thiện cơ chế chính sách hỗ trợ, ưu tiên đầu tư hạ tầng thủy lợi, logistics, kiểm soát xâm nhập mặn vùng ĐBSCL và hỗ trợ mở rộng thị trường xuất khẩu, chuyển giao công nghệ hiện đại.

“Với tiềm năng, lợi thế cùng quyết tâm của địa phương, tỉnh phấn đấu xây dựng nền NN xanh, hiện đại, thông minh và bền vững, góp phần nâng cao thu nhập cho Nhân dân, bảo đảm an sinh xã hội và thực hiện thắng lợi mục tiêu tăng trưởng xanh trong giai đoạn tới”, ông Văn Hữu Huệ nhấn mạnh.