Sở hữu trí tuệ giúp nâng tầm sản phẩm địa phương

Sản phẩm OCOP của tỉnh đang từng bước xây dựng thương hiệu gắn với đăng ký và khai thác hiệu quả tài sản trí tuệ.

Thời gian qua, dưới sự hướng dẫn của Sở KH-CN, sở, ngành liên quan đã triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ phát triển tài sản trí tuệ gắn với sản xuất, kinh doanh. Cùng với sự chủ động của doanh nghiệp (DN), HTX và người dân, nhiều sản phẩm địa phương từng bước xây dựng được thương hiệu, nâng cao giá trị và khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Theo ông Phạm Thanh Tiếng- Phó Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn và Quản lý chất lượng (Sở Nông nghiệp và Môi trường), toàn tỉnh hiện có 977 sản phẩm được công nhận đạt chuẩn OCOP với 474 chủ thể tham gia. Đây là nguồn lực quan trọng để phát triển kinh tế nông thôn và xây dựng thương hiệu cho sản phẩm đặc trưng địa phương.

Tuy nhiên, để sản phẩm OCOP phát triển bền vững và nâng cao vị thế trên thị trường, việc xây dựng và phát triển quyền SHTT là yêu cầu tất yếu. Quá trình này không dừng lại ở việc đăng ký nhãn hiệu mà bao gồm xây dựng chỉ dẫn địa lý, thương mại hóa tài sản trí tuệ, kiểm soát hàng giả, bảo vệ uy tín và nâng cao khả năng nhận diện sản phẩm.

Phát triển tài sản trí tuệ là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh, bảo vệ thương hiệu và gia tăng giá trị kinh tế cho sản phẩm OCOP. Khi được bảo hộ và khai thác hiệu quả, tài sản trí tuệ sẽ góp phần khẳng định vị thế sản phẩm, tạo niềm tin cho người tiêu dùng và mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường trong nước và quốc tế.

Dù vậy, việc phát triển tài sản trí tuệ cho sản phẩm OCOP vẫn còn những hạn chế nhất định. Một bộ phận chủ thể, nhất là HTX và hộ sản xuất nhỏ chưa thực sự quan tâm đến việc đăng ký bảo hộ quyền SHTT. Hoạt động xây dựng thương hiệu ở nhiều nơi còn mang tính tự phát, thiếu chiến lược dài hạn; hiệu quả khai thác tài sản trí tuệ để gia tăng giá trị sản phẩm và mở rộng thị trường chưa cao.

Để khắc phục những tồn tại này, chuyên gia đề xuất cần tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, tập huấn nhằm nâng cao nhận thức về SHTT; hỗ trợ đăng ký nhãn hiệu, nhãn hiệu tập thể, chỉ dẫn địa lý; xây dựng hệ thống nhận diện thương hiệu; tăng cường ứng dụng công nghệ số, truy xuất nguồn gốc điện tử và thương mại điện tử. Đồng thời, chú trọng nâng chất lượng sản phẩm, tăng cường liên kết chuỗi giá trị, xúc tiến thương mại và mở rộng thị trường tiêu thụ.

Theo ông Trần Giang Khuê- Trưởng Văn phòng đại diện Cục SHTT tại TP Hồ Chí Minh, trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, DN và nhà nông cần thay đổi tư duy trong xây dựng tài sản vô hình. Thay vì chỉ tập trung vào sản phẩm, các chủ thể cần chú trọng phát triển thương hiệu riêng, tạo sự khác biệt và nâng cao giá trị cho nông sản.

Ông Trần Giang Khuê cho rằng việc tra cứu thông tin SHTT ngay từ đầu sẽ giúp định hướng nghiên cứu, phát triển sản phẩm, hỗ trợ quyết định đầu tư và khởi nghiệp, đồng thời tránh trùng lặp khi đăng ký bảo hộ. Ý tưởng sáng tạo cần được hiện thực hóa thành giải pháp công nghệ, mô hình kinh doanh hoặc sản phẩm cụ thể để có thể được pháp luật bảo hộ và phát huy giá trị trong thực tiễn. DN cần quan tâm đến việc bảo mật thông tin trong quá trình nghiên cứu, đổi mới sáng tạo nhằm duy trì lợi thế cạnh tranh và đáp ứng điều kiện bảo hộ quyền SHTT.

Bà Huỳnh Thị Thúy Nhạn- Tổng Giám đốc Công ty CP Dược liệu và Thực phẩm Lạc Hùng Kaizen cho rằng để nông sản thoát khỏi vòng luẩn quẩn “được mùa mất giá”, không thể chỉ tập trung mở rộng diện tích hay gia tăng sản lượng mà cần chú trọng nâng chất lượng và đẩy mạnh chế biến sâu.

Theo bà Nhạn, Việt Nam có nguồn nguyên liệu nông nghiệp phong phú cùng lượng lớn phụ phẩm sau thu hoạch, đây là nguồn tài nguyên có giá trị nếu được ứng dụng khoa học công nghệ để phát triển sản phẩm mới có hàm lượng giá trị gia tăng cao.

Nâng giá trị sản phẩm từ tài sản trí tuệ.

Muốn làm được điều đó, DN cần đầu tư cho nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, đăng ký bảo hộ quyền SHTT và xây dựng thương hiệu bài bản. Khi tài sản trí tuệ được bảo vệ và khai thác hiệu quả, sản phẩm nâng cao giá trị kinh tế, tạo lợi thế cạnh tranh, mở rộng thị trường tiêu thụ và giảm sự phụ thuộc vào việc tiêu thụ sản phẩm tươi như hiện nay. Đây cũng là hướng đi giúp nông sản Việt từng bước chuyển từ cạnh tranh bằng sản lượng sang cạnh tranh bằng chất lượng, công nghệ và giá trị gia tăng.

Nhằm khuyến khích tổ chức, cá nhân tham gia đăng ký bảo hộ quyền SHTT, tỉnh đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ thiết thực. Theo Phòng Đổi mới sáng tạo (Sở KH-CN), Nghị quyết số 44/2025/NQ-HĐND của HĐND tỉnh quy định mức hỗ trợ đăng ký bảo hộ đối với sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, nhãn hiệu và giống cây trồng đến năm 2030.

Theo đó, DN, HTX, hộ kinh doanh, tổ chức, cá nhân và cơ sở sản xuất, kinh doanh có địa chỉ hoạt động trên địa bàn tỉnh được hỗ trợ 30 triệu đồng/đơn đối với đăng ký bảo hộ sáng chế và giống cây trồng mới; 15 triệu đồng/văn bằng bảo hộ đối với kiểu dáng công nghiệp và nhãn hiệu; 60 triệu đồng/đơn được chấp nhận hợp lệ đối với đăng ký bảo hộ ở nước ngoài. Việc triển khai chính sách này được kỳ vọng tạo thêm động lực để chủ thể chủ động đăng ký bảo hộ, khai thác hiệu quả tài sản trí tuệ và nâng cao giá trị sản phẩm.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh- Nguyễn Quỳnh Thiện nhấn mạnh, trong bối cảnh hội nhập và phát triển kinh tế theo hướng chất lượng cao, sản phẩm muốn tham gia thị trường trong nước và quốc tế phải đáp ứng nhiều yêu cầu về chất lượng, tiêu chuẩn, nhãn hiệu và SHTT. Do đó, đăng ký SHTT là yêu cầu pháp lý, điều kiện cần thiết để nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững.