Bố trí thời vụ hợp lý, bảo vệ sản xuất Đông Xuân

Nông dân tại xã Cái Nhum dọn đất chuẩn bị xuống giống vụ Đông Xuân.

Theo kế hoạch của Sở Nông nghiệp và Môi trường, vụ Đông Xuân 2026-2027, toàn tỉnh dự kiến xuống giống 99.570ha, phấn đấu năng suất 6,9 tấn/ha, sản lượng 687.040 tấn. Để thực hiện mục tiêu này, các địa phương cần chuẩn bị đồng bộ từ thời vụ, giống, kỹ thuật canh tác đến điều kiện thủy lợi, phù hợp thực tế từng vùng sản xuất.

Sau thu hoạch, nông dân được khuyến cáo vệ sinh đồng ruộng, cày, xới vùi gốc rạ và phơi đất để tiêu diệt mầm bệnh. Thời điểm xuống giống nên cách thời điểm thu hoạch vụ trước khoảng 3-4 tuần, ít nhất 2-3 tuần, nhằm hạn chế ngộ độc hữu cơ, ngăn sự lưu tồn và lây lan của dịch bệnh.

Theo đó, việc chuẩn bị đất gắn với theo dõi dịch hại. Trong vụ Đông Xuân, những đối tượng cần chú ý gồm ốc bươu vàng, chuột, bọ trĩ, sâu cuốn lá, rầy nâu; các bệnh đạo ôn, vàng lá vi khuẩn, đốm vằn, lem lép hạt. Cơ quan chuyên môn được giao tăng cường thăm đồng, dự tính, dự báo và hướng dẫn phòng trừ sớm.

Về giống, tỉnh định hướng tăng cường sử dụng giống xác nhận, cơ cấu lúa chất lượng cao chiếm 85-90%, lúa sử dụng cho chế biến chiếm 10-15%. Các giống có khả năng thích nghi rộng, phục vụ tiêu thụ nội địa và xuất khẩu được khuyến cáo gồm OM5451, OM4900, OM6976, Đài Thơm 8, OM18, ST25… Cùng với chọn giống, giảm lượng giống gieo sạ là giải pháp được chú trọng để hạ chi phí. Theo hướng dẫn, lượng giống sạ lan từ 80-100 kg/ha, sạ hàng 60-80 kg/ha, mạ khay máy cấy 50-60 kg/ha. Ngành nông nghiệp khuyến cáo bón phân cân đối, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật theo nguyên tắc “4 đúng”, áp dụng cơ giới hóa và tưới nước tiết kiệm.

Ông Nguyễn Thanh Bình - Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cho biết: Yêu cầu quan trọng của vụ Đông Xuân là xuống giống tập trung, đồng loạt theo từng khu vực, kết hợp “né rầy” với tính toán ảnh hưởng của mưa bão, triều cường, hạn, mặn. Lịch sản xuất phải được cụ thể hóa theo từng tiểu vùng sinh thái, căn cứ điều kiện thực tế địa phương.

Theo kế hoạch, lịch xuống giống được chia thành 4 đợt. Đợt 1 từ ngày 20/10-5/11/2026; đợt 2 từ ngày 15/11-3/12/2026; đợt 3 từ ngày 10-25/12/2026; đợt 4 từ ngày 1-10/1/2027. Trong đó, đợt 4 có diện tích lớn nhất, dự kiến hơn 54.800ha. Ngay trong cùng 1 xã, thời gian gieo sạ được phân chia theo khu vực. Chẳng hạn, xã Cái Nhum dự kiến xuống giống 471ha, gồm 121ha trong đợt 1 và 350ha trong đợt 4. Sự phân chia này cho thấy nông dân cần theo sát lịch hướng dẫn đối với khu vực ruộng của mình, đồng thời cập nhật thông tin nguồn nước và thông báo của địa phương.

Ông Châu Văn Sáu (xã Cái Nhum) cho biết, vụ Đông Xuân này, ông tập trung làm đất kỹ, vệ sinh đồng ruộng, diệt ốc và lựa chọn giống lúa chất lượng cao. Đây là những khâu được ngành nông nghiệp lưu ý trong hướng dẫn sản xuất, nhằm hạn chế dịch hại, tạo điều kiện cho cây lúa sinh trưởng ngay từ đầu vụ. Theo ông Sáu, làm đất kỹ giúp đất tơi xốp, lúa bén rễ, phát triển đồng đều và thuận lợi cho việc chăm sóc. Vì vậy, ông chú trọng chuẩn bị đất chu đáo trước khi gieo sạ. Qua theo dõi thông tin dự báo hạn, mặn diễn biến phức tạp, ông dự tính xuống giống theo lịch thời vụ của địa phương để né hạn, mặn, hạn chế nguy cơ thiếu nước trong quá trình canh tác.

Để hạn chế thiệt hại do dịch hại, Sở Nông nghiệp và Môi trường đề nghị xã, phường chỉ đạo xuống giống đúng khung thời vụ, theo thông báo “né rầy”. Thời gian xuống giống trên cùng một tiểu vùng không quá 7 ngày, tránh nhiều trà lúa đan xen, hạn chế nguy cơ rầy nâu, bệnh vàng lùn - lùn xoắn lá, muỗi hành và các đối tượng gây hại khác.

Ông Lê Văn Dũng - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết: Đối với hạn, mặn, công tác chuẩn bị nguồn nước đặt ra cùng với xây dựng lịch gieo sạ. Chi cục Thủy lợi được giao theo dõi chặt chẽ diễn biến nguồn nước, thời tiết, hạn, mặn; cung cấp kịp thời thông tin dự báo theo từng khu vực để địa phương bố trí thời điểm xuống giống phù hợp.

Các đơn vị quản lý thủy lợi cần thường xuyên quan trắc nguồn nước tại cống đầu mối và nội đồng, chủ động vận hành lấy nước ngọt, ngăn mặn, tiêu thoát nước phục vụ sản xuất. Hệ thống đê bao phải được rà soát, sớm tu sửa vị trí xung yếu, xuống cấp; khẩn trương hoàn thành các công trình thủy lợi để bảo vệ đồng ruộng.

Địa phương cần rà soát những vùng sản xuất lúa 3 vụ kém hiệu quả để bố trí lại mùa vụ. Tùy điều kiện sinh thái, có thể tổ chức 2 vụ lúa - 1 vụ màu, 2 vụ lúa - 1 vụ cá hoặc tôm, 2 vụ màu - 1 vụ lúa, hoặc chỉ sản xuất 2 vụ lúa.

Từ việc làm đất, vệ sinh đồng ruộng của nông dân đến điều hành thủy lợi, hướng dẫn thời vụ của cơ quan chuyên môn, mỗi khâu đều cần được chuẩn bị sát thực tế. Xuống giống đúng lịch từng tiểu vùng, chủ động nước ngọt và canh tác tiết kiệm là những giải pháp trọng tâm để bảo vệ sản xuất, hướng đến vụ Đông Xuân đạt hiệu quả.