Mở lối khởi nghiệp từ tài nguyên bản địa

Về quê khởi nghiệp, nhiều doanh nghiệp trẻ nhận ra những cơ hội phát triển bền vững. Từ nguồn nông sản quen thuộc, họ đã chọn hướng đi mới: đầu tư chế biến sâu, nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu gắn với địa phương, từng bước chinh phục thị trường.

Hướng đi mới từ mật hoa dừa

Quyết định rời thành phố, trở về quê khởi nghiệp từ năm 2018, anh Phạm Đình Ngãi- Giám đốc điều hành Công ty TNHH Trà Vinh Farm (SokFarm- xã Tiểu Cần)- cùng vợ là chị Thạch Thị Chal Thi đã lựa chọn con đường phát triển nông nghiệp bản địa dựa trên mật hoa dừa, một lĩnh vực còn rất mới mẻ tại Việt Nam nhưng đã tồn tại hàng trăm năm ở nhiều quốc gia Đông Nam Á.

Chia sẻ về lý do khởi nghiệp ở quê nhà, anh Ngãi bày tỏ, năm 2018, giá dừa tại địa phương rơi xuống mức thấp kỷ lục, có thời điểm chỉ 20 ngàn đồng/chục12 trái, thậm chí thương lái không mua.

Ý tưởng khởi nghiệp được nhen nhóm từ chị Chal Thi- người dân tộc Khmer, tốt nghiệp thạc sĩ ngành Công nghệ thực phẩm. Trong quá trình tìm kiếm giải pháp nâng cao giá trị cho cây dừa, chị Thi phát hiện sản phẩm đường và mật hoa dừa đã được thương mại hóa rộng rãi nhiều nước, nhưng tại Việt Nam khi đó gần như chưa có doanh nghiệp nào phát triển bài bản lĩnh vực này.

“Tại sao mình không thử?”- câu hỏi tưởng chừng đơn giản ấy đã mở ra một hướng đi mới cho vợ chồng anh Ngãi, chị Thi. Với anh chị, việc khôi phục nghề thu mật hoa dừa- nghề đã dần mai một, không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn là cách gìn giữ tri thức bản địa và văn hóa cộng đồng.

Anh Nguyễn Thanh Việt khát vọng quảng bá và nâng giá trị kinh tế khoai lang Vĩnh Long. Ảnh: THẢO LY

Đối với anh Nguyễn Thanh Việt- người sáng lập Công ty TNHH Bánh Nhật Ngọc (phường Tân Hạnh), với mong muốn nâng giá trị kinh tế cho khoai lang- nguồn nguyên liệu dồi dào tại tỉnh nhưng đầu ra lại thiếu ổn định, lâu nay chủ yếu được bán ở dạng thô, giá trị gia tăng thấp, chưa được đầu tư bài bản về chế biến, bao bì và thương hiệu.

“Từ thực tế đó, doanh nghiệp tin rằng, nếu biết khai thác đúng cách, khoai lang hoàn toàn có thể trở thành nguyên liệu chủ lực để phát triển các dòng sản phẩm mang bản sắc địa phương, vừa giúp nâng cao giá trị nông sản, vừa tạo sinh kế bền vững cho người trồng. Nghĩ là làm, tôi quyết định chế biến khoai lang thành những dòng thực phẩm vừa mang phong cách hiện đại vừa vẫn giữ nét truyền thống”- anh Việt chia sẻ. 

Chị Đinh Thị Hạnh Tâm tự viết nên câu chuyện đặc trưng riêng của mình. Ảnh: THẢO LY

Từng du học tại Pháp và chọn con đường về quê hương, chị Đinh Thị Hạnh Tâm- CEO Công ty CP Phát triển Thực phẩm- Mỹ phẩm Vfarm (xã Giao Long) cũng đã mở ra một hướng khởi nghiệp sáng tạo từ tài nguyên bản địa, phát triển sản phẩm chăm sóc cơ thể và làm đẹp từ dừa.

Chị Hạnh Tâm cho biết, nguồn nguyên liệu từ cây dừa hiện chưa được khai thác hết, phần còn lại là tiềm năng lớn trong mỹ phẩm và y tế. Công nghiệp chế biến là chìa khóa để nâng giá trị nông sản. Do đó, tập trung khai thác ứng dụng dầu dừa trong lĩnh vực chăm sóc cá nhân, thay vì chỉ dừng ở thực phẩm.

Chinh phục thị trường

Theo anh Phạm Đình Ngãi, lợi thế lớn của SokFarm, trước hết đến từ vùng nguyên liệu lớn nhất cả nước. Cây dừa cho hoa và trái quanh năm, ít phụ thuộc mùa vụ, rủi ro trước thiên tai. Đây là cơ sở quan trọng để doanh nghiệp xây dựng chuỗi cung ứng ổn định, lâu dài. Doanh nghiệp cũng đưa khoa học công nghệ hiện đại vào để nâng cao giá trị sản phẩm.

Sau 6 năm khởi nghiệp, SokFarm đã đưa ra thị trường nhiều dòng sản phẩm, liên kết với gần 70 hộ nông dân, giúp tăng giá trị kinh tế từ 3-5 lần so với mô hình thu trái dừa truyền thống. Doanh nghiệp hiện tạo việc làm cho hơn 60 lao động, phần lớn là dân địa phương. Đến nay, bên cạnh “phủ sóng” thị trường trong nước, sản phẩm SokFarm đã xuất khẩu sang nhiều quốc gia, dần chinh phục thị trường quốc tế.

Từ tài nguyên bản địa, chị Hạnh Tâm cũng đã tự viết nên câu chuyện đặc trưng riêng của mình thông qua Chương trình Đồng khởi khởi nghiệp và phát triển doanh nghiệp tỉnh.

Chị Tâm bày tỏ: “Tôi được truyền cảm hứng mạnh mẽ bởi thông điệp định hướng của chương trình tận dụng tài nguyên bản địa để thúc đẩy khởi nghiệp địa phương, kết hợp sức mạnh công nghệ để biến những tài nguyên sẵn có thành những sản phẩm hàng hóa, dịch vụ có thương hiệu mạnh, mang tầm khu vực, quốc tế và có giá trị gia tăng cao. Bên cạnh phát triển mạnh tại thị trường nội địa, Coboté đang nỗ lực hoàn thiện các tiêu chuẩn quốc tế để từng bước vươn ra nước ngoài”.

Dù vậy, con đường làm giàu ngay trên mảnh đất quê hương của các doanh nghiệp vẫn đối mặt không ít thách thức. Anh Nguyễn Thanh Việt chia sẻ: Khó khăn lớn hiện nay là sản xuất khoai lang vẫn phụ thuộc nhiều vào thời tiết, tập quán canh tác, nguồn vốn đầu tư công nghệ. Để vượt qua, Nhật Ngọc đã từng bước áp dụng các công nghệ chế biến, bảo quản phù hợp để giữ được hương vị tự nhiên và giá trị dinh dưỡng của khoai lang.

Xác định “điểm nghẽn” lớn nhất của nông sản bản địa là thiếu tiêu chuẩn và khó đi xa, SokFarm cũng đã tập trung tiêu chuẩn hóa sản phẩm. Đến nay, các sản phẩm của doanh nghiệp đã đạt hàng loạt chứng nhận quốc tế như USDA (Mỹ), EU Organic, JAS (Nhật Bản), Halal, ISO 22000:2018… để xuất khẩu sang Mỹ. “SokFarm kiên định theo đuổi phương châm “nông nghiệp hạnh phúc”, với mục tiêu mang lại lợi ích hài hòa cho môi trường, nông dân, người lao động, đối tác và người tiêu dùng”- anh Ngãi tâm huyết.

THẢO LY