Phát huy vai trò hợp tác xã trong xây dựng chuỗi giá trị nông sản

Giám đốc HTX Nông nghiệp Phát Tài Trần Văn Chung (bên phải) chia sẻ quy trình vận hành dây chuyền sản xuất lúa giống và hệ thống sấy lúa của HTX. Ảnh: MỸ NHÂN

Mô hình trồng chanh dây ngọt do HTX Nông nghiệp Kim Ngân Thái Bình triển khai tại xã Tiểu Cần bước đầu đem lại hiệu quả tích cực, mở hướng chuyển đổi cây trồng, nâng cao giá trị sản xuất và thu nhập cho nông dân.

Giám đốc HTX- Lưu Thị Như cho biết, mô hình chanh dây ngọt thực hiện từ năm 2025 với diện tích 7ha, có 5 thành viên tham gia. Trong quá trình triển khai, Công ty CP Tập đoàn nông nghiệp AMAZON hỗ trợ 50% chi phí giống, vật tư nông nghiệp và hệ thống giàn leo. Phần vốn hỗ trợ được người dân hoàn trả dần theo từng đợt thu hoạch. Đến nay 2,5ha cho thu hoạch, sản lượng khoảng 11 tấn. Chanh dây được phân loại theo chất lượng, giá bán dao động từ 12-35 ngàn đồng/kg.

Chanh dây ngọt có thời gian thu hoạch sau khoảng 3,5-4 tháng trồng. Năng suất bình quân 55 tấn/ha/vụ, thời gian khai thác 1 vụ có thể từ 18-24 tháng. Với giá bán bình quân 18 ngàn đồng/kg, doanh thu ước đạt 990 triệu đồng/ha/vụ. Sau khi trừ chi phí đầu tư khoảng 500 triệu đồng/ha/vụ, lợi nhuận ước đạt 490 triệu đồng/ha/vụ.

Mô hình từng bước hình thành liên kết giữa nông dân, HTX và doanh nghiệp trong sản xuất từ cung ứng vật tư và tiêu thụ sản phẩm. Thời gian tới, địa phương tiếp tục khuyến khích nhân rộng mô hình phù hợp; chuyển giao khoa học- kỹ thuật, hướng đến sản xuất an toàn, hữu cơ, xây dựng mã số vùng trồng, củng cố liên kết sản xuất với tiêu thụ.

Cùng với phát triển vùng nguyên liệu, HTX ngày càng quan tâm đầu tư công nghệ sau thu hoạch nhằm giảm thất thoát, nâng chất lượng và giá trị nông sản. Tại HTX Nông nghiệp Phát Tài (xã Châu Thành), từ mô hình tổ hợp tác sản xuất lúa, HTX được thành lập vào năm 2017 và hiện có 115 thành viên chính thức và hơn 200 thành viên liên kết, góp vốn tham gia sản xuất 98ha theo Đề án 1 triệu ha. HTX phấn đấu mở rộng thêm 101ha vào năm 2026, hướng đến 500ha vào năm 2030.

Ông Trần Văn Chung- Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc HTX cho biết, qua thực hiện mô hình điểm, chi phí sản xuất giảm khoảng 3,2 triệu đồng/ha, lợi nhuận tăng khoảng 5,75 triệu đồng/ha, tương đương 16% so với ngoài mô hình. Quy trình canh tác giảm lượng giống, phân bón, thuốc BVTV, áp dụng tưới ngập khô xen kẽ và đưa rơm ra khỏi đồng ruộng, góp phần giảm phát thải khí nhà kính.

HTX còn chủ động nghiên cứu, cải tiến máy móc phục vụ sản xuất. Từ máy dê lúa 2 tầng, HTX cải tiến thành máy dê 3 tầng; nghiên cứu hệ thống trang lúa “3 trong 1” phục vụ lò sấy, tự động hóa khâu xúc, chuyển, tách bụi và làm sạch lúa sau sấy. Nhờ đó, số lượng lao động vận hành từ 5 người giảm còn 1 người/mẻ. Máy sạ khóm “2 trong 1” được cải tiến vừa sạ giống vừa làm phẳng mặt ruộng, góp phần giảm chi phí, hạn chế tình trạng úng cục bộ.

Để nâng cao năng lực hoạt động, HTX đầu tư 4,2 tỷ đồng xây dựng nhà xưởng, lắp đặt dây chuyền sản xuất lúa và hệ thống sấy. Hệ thống lò sấy có công suất 13 tấn/mẻ, cùng lò sấy vỉ ngang công suất 40-50 tấn/mẻ, phục vụ thành viên HTX và nông dân trong vùng liên kết.

Theo ông Thái Phước Lộc- Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh, thời gian qua, công tác hỗ trợ HTX được triển khai trên nhiều lĩnh vực, từ vốn, đào tạo nguồn nhân lực đến chuyển đổi số và xây dựng mô hình sản xuất. Đến nay tỉnh đã hỗ trợ xây dựng 15 mô hình HTX điển hình, đạt 100% kế hoạch năm; duy trì 107 HTX liên kết sản xuất- tiêu thụ, 74 HTX tham gia chuỗi giá trị ổn định, 90 HTX với 128 sản phẩm OCOP. Nhiều HTX được hỗ trợ ứng dụng phần mềm kế toán, nhật ký điện tử, truy xuất nguồn gốc bằng mã QR, thương mại điện tử, IoT, AI và các giải pháp quản trị số. Những ứng dụng này góp phần minh bạch quy trình sản xuất, nâng cao hiệu quả quản lý và tăng khả năng cạnh tranh.

Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX có tổng nguồn vốn 42,565 tỷ đồng, đã giải ngân 42,075 tỷ đồng cho 39 hợp đồng vay; 13 HTX đăng ký vay gần 24 tỷ đồng để mở rộng sản xuất. Liên minh HTX tỉnh đã tiếp nhận nguồn vốn bổ sung, nâng quy mô quỹ lên 50 tỷ đồng, góp phần đáp ứng nhu cầu vốn, tạo điều kiện để HTX đầu tư phát triển sản xuất.