Phát triển cây ăn quả theo hướng bền vững

Theo thống kê, toàn tỉnh có trên 1.000ha na với sản lượng hơn 10.000 tấn/năm; hơn 2.100ha bưởi; gần 1.800ha nhãn cho sản lượng khoảng 12.660 tấn; trên 1.600ha quýt; hơn 1.000ha cam và gần 1.000ha hồng không hạt. Đến nay, Thái Nguyên đã hình thành khoảng 2.000ha cây ăn quả sản xuất tập trung. Nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế, nhiều hộ dân chủ động áp dụng các biện pháp kỹ thuật để điều tiết thời vụ, đưa cây cho quả trái vụ.

Tại vùng na La Hiên, người dân đã cung ứng cho thị trường lượng na đáng kể ngay trong mùa đông, thời điểm nguồn cung khan hiếm. Từ cuối năm 2021, các vùng trồng na trọng điểm của tỉnh bắt đầu triển khai kỹ thuật thâm canh na rải vụ. Đến nay, nhiều hộ dân đã nắm vững các khâu chăm sóc, đốn tỉa cành, thụ phấn nhân tạo và định hướng quả.

Cùng với điều tiết thời vụ, nhiều hộ dân trong tỉnh mạnh dạn ứng dụng công nghệ quản lý nước, đầu tư hệ thống tưới tiết kiệm và áp dụng quy trình sản xuất cây ăn quả an toàn theo tiêu chuẩn VietGAP. Hiện nay, toàn tỉnh có gần 1.100ha cây ăn quả được cấp chứng nhận VietGAP.

Bên cạnh đó, người dân tích cực đưa các giống cây mới có năng suất cao, chất lượng tốt vào trồng mới hoặc thay thế những diện tích cây già cỗi, thoái hóa, tập trung vào các loại cây ăn quả chủ lực. Riêng năm 2025, toàn tỉnh trồng mới khoảng 100ha na, 100ha bưởi và 80ha nhãn. Bà Nguyễn Thị Phương, xóm Hiên Minh, xã La Hiên, cho biết: Nhiều hộ trong xã đã đưa giống na Thái, na dứa Đài Loan vào trồng trên đất đồi của gia đình, cho quả to, mã đẹp, đầu ra thuận lợi với giá bán từ 60-80 nghìn đồng/kg.

Việc chủ động ứng dụng tiến bộ kỹ thuật và chuyển dịch cơ cấu giống đã góp phần mở rộng diện tích nhiều loại cây ăn quả có giá trị kinh tế cao như bưởi, na, thanh long, mít, ổi, đu đủ, cam, quýt. Nhờ đó, nhiều mô hình cho thu nhập từ 250-400 triệu đồng/ha.

Ông Nguyễn Tá, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh, cho biết: Chuyển đổi cơ cấu giống phù hợp giúp Thái Nguyên xây dựng được các vùng cây ăn quả tập trung, tăng cường ứng dụng chế phẩm sinh học, bao quả và thụ phấn bổ sung, qua đó nâng cao chất lượng, mẫu mã và giá trị sản phẩm.

Phát triển cây ăn quả đang mang lại nguồn thu đáng kể cho nhiều hộ dân. Tuy nhiên, bài toán đầu ra vẫn còn nhiều thách thức. Thực tế năm 2025, diện tích nhãn của tỉnh tăng mạnh, sản lượng tăng gần 40% so với năm trước nhưng giá bán chỉ ở mức 4-6 nghìn đồng/kg, khiến nhiều hộ phải để quả chín hỏng trên cây. Bên cạnh đó, diện tích cây ăn quả đạt chứng nhận VietGAP, hữu cơ còn hạn chế, liên kết tiêu thụ chưa chặt chẽ.

Để phát triển bền vững, thời gian tới các cấp, ngành chức năng cần tiếp tục định hướng, quy hoạch vùng trồng phù hợp, khuyến khích người dân áp dụng quy trình canh tác an toàn, đồng thời tăng cường hỗ trợ xúc tiến thương mại, kết nối tiêu thụ, góp phần ổn định đầu ra và nâng cao giá trị cây ăn quả trên địa bàn tỉnh.