Nguồn năng lượng sạch cho sản xuất, kinh doanh

Nhà máy Điện năng lượng mặt trời thuộc Trường ĐH Cửu Long.

Chính phủ ban hành Nghị định số 243/2026/NĐ-CP, tiếp tục hoàn thiện cơ chế phát triển ĐMTMN và mua bán điện trực tiếp. Chính sách mới được kỳ vọng tạo thêm động lực để DN đầu tư nguồn năng lượng sạch, chủ động hơn trong sản xuất và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Theo các chuyên gia, ĐMTMN giúp giảm chi phí tiền điện, mang lại nhiều lợi ích lâu dài như chủ động nguồn điện phục vụ sản xuất, giảm phụ thuộc vào biến động giá điện, giảm phát thải khí nhà kính, đồng thời nâng cao hình ảnh DN xanh. Đây là một trong những giải pháp giúp DN đáp ứng tiêu chí về “môi trường- xã hội- quản trị DN” (ESG)- tạo lợi thế khi tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.

Là một trong những DN tiên phong đầu tư ĐMTMN tại tỉnh, Công ty TNHH Sản xuất- Thương mại Phước Thành IV đã lắp đặt hệ thống có tổng công suất hơn 5MW với vốn đầu tư khoảng 50 tỷ đồng. Hệ thống hiện đáp ứng khoảng 30% nhu cầu điện phục vụ sản xuất của DN.

Ông Nguyễn Văn Thành- Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất- Thương mại Phước Thành IV cho biết, DN hoạt động trong lĩnh vực chế biến lúa gạo, may mặc và đông lạnh rau củ quả, những ngành tiêu thụ lượng điện lớn.

Việc chủ động nguồn điện tại chỗ giúp giảm đáng kể chi phí điện năng, hạn chế rủi ro khi nguồn điện lưới gặp sự cố hoặc thiếu hụt vào mùa cao điểm, góp phần giảm nhiệt cho nhà xưởng, chống ồn và cải thiện điều kiện làm việc. Dù chi phí đầu tư ban đầu tương đối lớn nhưng thời gian thu hồi vốn khoảng 5-7 năm. Trong khi đó, chi phí đầu tư hệ thống ĐMTMN hiện nay đã giảm khoảng 30% so với thời gian trước, giúp DN dễ tiếp cận hơn.

“Quan trọng hơn, việc sử dụng năng lượng xanh tạo lợi thế khi tiếp cận đối tác tại châu Âu, Nhật Bản và Mỹ, bởi đây là những thị trường đánh giá cao DN sử dụng năng lượng sạch và thực hiện tốt cam kết về môi trường. Đơn vị tiếp tục mở rộng quy mô điện mặt trời và nghiên cứu giải pháp lưu trữ năng lượng nhằm đồng hành cùng mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050”- ông Thành cho biết.

Dự án Nhà máy điện năng lượng mặt trời thuộc Trường ĐH Cửu Long do Công ty TNHH Công nghệ Năng lượng sạch Cửu Long quản lý, vận hành, có tổng công suất thiết kế 980kWp, đưa vào vận hành từ năm 2019, cung cấp nguồn điện phục vụ khu giảng đường, nhà điều hành của trường, góp phần tiết kiệm chi phí điện, giảm phát thải khí nhà kính và hướng tới mô hình “ĐH xanh”.

Theo ông Mã Khai Hiền- Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển về tiết kiệm năng lượng (ENERTEAM), giải pháp tiết kiệm năng lượng cần được lựa chọn phù hợp với đặc thù sản xuất, hệ thống tiêu thụ năng lượng và khả năng đầu tư của từng DN. Tiết kiệm năng lượng cần được xem là quá trình cải tiến liên tục, không chỉ là một hoạt động kiểm toán định kỳ.

Nhiều chuyên gia lưu ý, giải pháp tiết kiệm năng lượng cần được ưu tiên theo đặc thù ngành, hệ thống tiêu thụ năng lượng chính và khả năng đầu tư của từng DN. DN nên bắt đầu bằng giải pháp dễ thực hiện- hoàn vốn nhanh, sau đó mở rộng sang giải pháp đầu tư trung bình và dài hạn.

Đối với ĐMTMN, hiệu quả đầu tư phụ thuộc vào đặc điểm phụ tải điện, thời gian sử dụng điện, diện tích mái nhà, khả năng tự tiêu thụ điện cũng như hiệu quả tài chính của từng dự án. Vì vậy, việc đầu tư cần được nghiên cứu kỹ, tránh chạy theo phong trào.

Theo khuyến nghị của chuyên gia, DN nên triển khai theo lộ trình gồm quản lý năng lượng, kiểm toán năng lượng, tối ưu phụ tải điện trước khi đầu tư ĐMTMN, xem xét tích hợp hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS) khi cần thiết. Cách tiếp cận này giúp tối ưu hiệu quả đầu tư và nâng cao tỷ lệ sử dụng điện mặt trời tại chỗ.

Theo Sở Công Thương, hiện tỉnh có 2 nhà máy điện mặt trời với tổng công suất gần 190MW cùng hơn 180MW ĐMTMN. Đây là nền tảng thuận lợi để địa phương thúc đẩy sử dụng năng lượng sạch trong sản xuất, kinh doanh.

Ông Trần Quốc Tuấn- Ủy viên Thường vụ Tỉnh ủy, Giám đốc Sở Công Thương cho rằng, trong bối cảnh nhiều thị trường xuất khẩu ngày càng siết chặt quy định về phát thải carbon và tiêu chuẩn môi trường, DN chủ động chuyển đổi sớm sẽ có thêm cơ hội giảm chi phí sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh, mở rộng thị trường và gia tăng giá trị thương hiệu.

DN cần xem năng lượng là nguồn lực quan trọng, được quản trị khoa học như nguồn vốn, nhân lực và công nghệ; đồng thời chủ động rà soát quy trình sản xuất, thực hiện kiểm toán năng lượng, từng bước đổi mới thiết bị có hiệu suất cao và nghiên cứu đầu tư ĐMTMN phù hợp với nhu cầu thực tế.

Ông Trần Quốc Tuấn cho biết: “Để hỗ trợ DN tiếp cận công nghệ tiên tiến, sở đã kết nối các chuyên gia đầu ngành trực tiếp hướng dẫn, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn và giới thiệu giải pháp kỹ thuật, kiểm toán năng lượng hiện đại. Sở Công Thương cam kết luôn đồng hành, lắng nghe, kết nối nguồn lực tài chính, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho DN đầu tư”.