Chăn nuôi an toàn sinh học, giảm rủi ro từ dịch bệnh

Hợp tác xã Nông nghiệp Mỹ Chánh (xã Mỹ Chánh Hòa) tận dụng rơm rạ, cây bắp ủ chua và phụ phẩm nông nghiệp làm thức ăn cho đàn bò, góp phần tiết kiệm chi phí.

Theo Trung tâm Khuyến nông quốc gia, ngành chăn nuôi đang chuyển dịch theo hướng sản xuất hàng hóa, ứng dụng công nghệ và liên kết chuỗi giá trị.

Trong 9 tháng năm 2026, sản lượng thịt heo hơi xuất chuồng cả nước đạt khoảng 4,28 triệu tấn, tăng 4,4% so với cùng kỳ; thịt gia cầm hơi đạt 2,02 triệu tấn, tăng 5,3%. Cùng với tăng trưởng sản lượng, yêu cầu kiểm soát dịch bệnh và bảo đảm an toàn thực phẩm ngày càng được đặt ra chặt chẽ.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, tỉnh có khoảng 458.500 con bò, trên 883.200 con heo và hơn 20 triệu con gà. Hoạt động chăn nuôi cơ bản duy trì ổn định.

Trong những tháng đầu năm, giá bò và heo hơi tăng tạo động lực để một số cơ sở tái đàn, mở rộng sản xuất. Tuy nhiên, chăn nuôi gia cầm tại một số khu vực còn gặp khó do chi phí thức ăn cao, giá thịt và trứng biến động, điều kiện chăn thả ngày càng hạn chế. Bên cạnh áp lực chi phí và đầu ra, dịch bệnh truyền nhiễm trên gia súc, gia cầm vẫn tiềm ẩn nguy cơ bùng phát, ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất.

Để bảo vệ đàn vật nuôi, cơ quan chuyên môn và chính quyền địa phương tiếp tục giám sát, phát hiện, xử lý dịch bệnh, triển khai tiêm phòng. Từ đầu năm đến nay, tỉnh đã tiêm hơn 367.500 liều vaccine lở mồm long móng, đạt 111,38% kế hoạch; hơn 191.600 liều vaccine viêm da nổi cục trên bò, đạt 95,8%; hơn 18,2 triệu liều vaccine cúm gia cầm, đạt 135,92%.

Kết quả tiêm phòng góp phần nâng khả năng miễn dịch, hạn chế nguy cơ phát sinh và lây lan dịch bệnh. Tuy vậy, công tác phòng bệnh cần được duy trì thường xuyên tại từng cơ sở, gắn với kiểm soát chuồng trại, thức ăn, nước uống, chất thải và sức khỏe đàn vật nuôi.

Ông Văn Hữu Huệ - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết: Thực hiện tốt biện pháp an toàn sinh học giúp hạn chế mầm bệnh, giảm thiệt hại kinh tế và nhu cầu sử dụng thuốc thú y, đặc biệt là kháng sinh. Đây là giải pháp quan trọng để kiểm soát dịch bệnh và nâng cao hiệu quả chăn nuôi.

Kháng sinh có vai trò trong điều trị bệnh nhiễm khuẩn ở vật nuôi. Tuy nhiên, sử dụng không đúng chỉ định có thể làm gia tăng tình trạng kháng kháng sinh, giảm hiệu quả điều trị và gây nguy cơ tồn dư thuốc trong thực phẩm. Người chăn nuôi cần tuân thủ hướng dẫn chuyên môn, sử dụng đúng liều lượng, liệu trình và thời gian ngừng thuốc theo quy định.

Để giảm phụ thuộc vào kháng sinh, cần kết hợp đồng bộ an toàn sinh học với dinh dưỡng, chăm sóc, tiêm phòng, quản lý sức khỏe đàn và xử lý môi trường. Việc thực hiện xuyên suốt biện pháp này góp phần bảo vệ thành quả sản xuất, nâng chất lượng sản phẩm và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Tại Hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp Mỹ Chánh (xã Mỹ Chánh Hòa), kiểm soát dịch bệnh và vệ sinh môi trường được chú trọng trong quản lý đàn bò. Theo ông Trà Tấn Thanh - Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc HTX, đơn vị thực hiện tiêu độc, khử trùng định kỳ 2-3 lần mỗi tuần, kết hợp vệ sinh chuồng trại và quản lý chất thải.

HTX áp dụng phương thức nuôi bò thả tự do trong khu vực chuồng có mái che, thay cho cách buộc dây cố định từng con.

Phương thức này giúp bò có không gian vận động, giảm gò bó, đồng thời thuận lợi hơn cho việc chăm sóc và quản lý đàn. Tuy nhiên, nuôi theo nhóm đòi hỏi bố trí mật độ, máng ăn phù hợp và theo dõi sức khỏe từng con để hạn chế cạnh tranh thức ăn, nguy cơ lây lan dịch bệnh. Việc thay đổi cách nuôi vì vậy phải đi cùng quản lý chặt chẽ, điều chỉnh chăm sóc theo tình trạng đàn bò.

Bên cạnh phòng bệnh, HTX tận dụng phụ phẩm nông nghiệp để giảm chi phí thức ăn. Ngoài thức ăn thô xanh, đơn vị sử dụng rơm rạ, cây bắp ủ chua và một số phụ phẩm từ chế biến nông sản để phối trộn khẩu phần. Cách làm này giúp sử dụng nguồn nguyên liệu sẵn có tại địa phương, hạn chế lãng phí trong sản xuất nông nghiệp.

Lượng thức ăn tinh được bố trí bình quân khoảng 2 kg/con/ngày, chia thành 2 bữa sáng và chiều, kết hợp thức ăn thô, thức ăn ủ chua. Khẩu phần được điều chỉnh tùy thể trạng, độ tuổi và mục đích nuôi, gắn tiết kiệm chi phí với yêu cầu dinh dưỡng của đàn bò.

“HTX còn phát triển bò giống, bò thịt phục vụ nhu cầu sinh sản, lai tạo và nuôi vỗ béo. Tùy mục đích sản xuất, đơn vị lựa chọn phương án phối giống phù hợp, đồng thời chú trọng tiêm phòng, kiểm soát sức khỏe đàn bò trước khi xuất bán. Việc cung cấp con giống còn gắn với hỗ trợ kỹ thuật cho người mua. Đối với hộ liên kết, đặc biệt là trường hợp tiếp nhận bò giống từ chương trình, dự án, HTX hướng dẫn chăm sóc trong ít nhất 2 tuần đầu để vật nuôi thích nghi với điều kiện mới” - ông Thanh cho biết thêm.

Từ yêu cầu thực tế, ông Văn Hữu Huệ đề nghị các địa phương tiếp tục khuyến khích phát triển chăn nuôi trang trại tập trung, liên kết doanh nghiệp gắn với thực hành an toàn sinh học. Đối với chăn nuôi nông hộ, cần hướng dẫn những biện pháp đơn giản, chi phí thấp như sử dụng ủng, dụng cụ riêng, hạn chế người lạ ra vào chuồng trại, thường xuyên vệ sinh và xử lý chất thải. Tăng cường tập huấn, hướng dẫn trực tiếp để nâng cao ý thức phòng bệnh; chú trọng tiêm phòng vaccine, đặc biệt là vaccine dịch tả heo châu Phi, kết hợp tiêu độc, khử trùng và giám sát dịch bệnh thường xuyên.

Các địa phương cần lựa chọn trang trại, hộ chăn nuôi điển hình để đánh giá mức độ thực hiện an toàn sinh học, hiệu quả phòng bệnh và hiệu quả kinh tế. Qua đó, tổng kết, hoàn thiện quy trình kỹ thuật, nhân rộng mô hình phù hợp với điều kiện địa phương, góp phần ổn định sản xuất, bảo đảm an toàn thực phẩm và phát triển chăn nuôi bền vững.