Chủ động thích ứng với quy định mới của thị trường EU

Bãi tập kết nguyên liệu dừa của HTX Nông nghiệp dịch vụ thương mại Vạn Hưng tạo việc làm ổn định cho người lao động.

Nhằm hỗ trợ DN, HTX thích ứng với những yêu cầu mới, Dự án Phát triển chuỗi giá trị nông nghiệp thông minh thích ứng biến đổi khí hậu tại Trà Vinh (CSAT Trà Vinh) phối hợp với ngành liên quan triển khai nhiều hoạt động nâng cao năng lực tuân thủ quy định mới của Liên minh châu Âu (EU) về nông nghiệp hữu cơ.

Chương trình trang bị kiến thức quản trị hiện đại, xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn quốc tế, hoàn thiện hệ thống kiểm soát chất lượng theo yêu cầu của thị trường.

Ông Lê Quí Hòa Bình- Quản lý bộ phận chứng nhận nông nghiệp thuộc Tổ chức Control Union cho biết quy định mới của EU yêu cầu DN và HTX tăng cường quản lý chất lượng, xây dựng và vận hành hệ thống kiểm soát nội bộ (Internal Control System- ICS), quy trình đăng ký chứng nhận, phương pháp đánh giá và kiểm soát rủi ro, đáp ứng tiêu chuẩn nông nghiệp bền vững.

Điểm mới của EU là trách nhiệm quản lý mở rộng trên toàn bộ chuỗi sản xuất, từ vùng nguyên liệu, canh tác, thu hoạch, sơ chế đến tiêu thụ. Hộ tham gia liên kết thực hiện đúng quy trình sản xuất hữu cơ, ghi chép đầy đủ nhật ký sản xuất và chịu giám sát thường xuyên của hệ thống kiểm soát nội bộ.

Phó Giám đốc Dự án CSAT Trà Vinh- Lâm Hữu Dũng cho rằng, để tiếp cận và giữ vững thị trường EU, DN và HTX cần nâng cao năng lực quản trị, tuân thủ nghiêm quy định quốc tế. Những thay đổi trong quy định mới của EU siết chặt trách nhiệm của các nhóm hộ sản xuất và DN liên kết. Việc nâng cao năng lực tuân thủ quy định mới của EU về nông nghiệp hữu cơ giúp DN, HTX xây dựng quy trình quản lý phù hợp, giảm thiểu rủi ro trong quá trình sản xuất và xuất khẩu.

Thực tế cho thấy, nhiều HTX trên địa bàn tỉnh đã chủ động chuyển đổi sang mô hình sản xuất hữu cơ, xây dựng vùng nguyên liệu đạt tiêu chuẩn quốc tế, hình thành chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ. HTX Nông nghiệp Tâm Phát (xã Càng Long) là điển hình trong xây dựng chuỗi liên kết dừa hữu cơ.

Ông Phạm Hoài Tâm- Chủ tịch HĐQT, kiêm Giám đốc HTX cho biết, dừa hữu cơ được xác định là ngành hàng chủ lực bởi địa phương có lợi thế về diện tích, điều kiện tự nhiên và nhu cầu thị trường ngày càng tăng đối với sản phẩm hữu cơ.

Đến nay, HTX đã xây dựng vùng nguyên liệu dừa hữu cơ 730ha, với 860 hộ tham gia liên kết, trong đó liên kết 350ha dừa với hộ dân ở xã Bình Phú. Tháng 7/2025, toàn bộ vùng nguyên liệu được cấp chứng nhận hữu cơ theo tiêu chuẩn Hoa Kỳ, tạo nền tảng quan trọng để HTX mở rộng thị trường xuất khẩu, ký kết hợp đồng tiêu thụ với DN.

Năm 2025, sản lượng thu mua đạt khoảng 4 triệu trái dừa, hàng tháng HTX cung ứng khoảng 150 tấn dừa phục vụ sơ chế. Hơn 1 năm hoạt động, HTX phát triển từ 12 thành viên lên 30 thành viên, tạo việc làm thường xuyên và thời vụ cho 100 lao động, doanh thu hàng năm đạt trên 50 tỷ đồng.

Theo ông Phạm Hoài Tâm, sản xuất hữu cơ đòi hỏi chi phí cao hơn, quy trình nghiêm ngặt, chi phí đầu tư cao, thời gian chuyển đổi dài hơn sản xuất thông thường. Tuy nhiên, giá trị mang lại cao hơn khi giá thu mua luôn cao hơn thị trường từ 10-15 ngàn đồng/chục, giúp nông dân tăng thu nhập và yên tâm duy trì quy trình sản xuất theo tiêu chuẩn.

Để bảo đảm chất lượng vùng nguyên liệu, HTX thường xuyên tổ chức tập huấn kỹ thuật, hỗ trợ phân bón hữu cơ, phát cỏ miễn phí, bơm bùn với chi phí thấp, hướng dẫn nông dân ghi chép nhật ký sản xuất theo yêu cầu hệ thống kiểm soát nội bộ nhằm duy trì tính đồng nhất, khả năng truy xuất nguồn gốc trong toàn bộ chuỗi liên kết.

Tuy nhiên, việc duy trì chứng nhận hữu cơ đặt ra không ít thách thức. Mỗi năm, HTX chi khoảng 600 triệu đồng cho công tác đánh giá, giám sát và tái chứng nhận, trong đó DN liên kết hỗ trợ khoảng 70% kinh phí.

Bên cạnh đó, thị trường xuất khẩu biến động khiến khoảng 1 ngàn tấn xơ và vỏ dừa tồn kho, giá bán giảm xuống còn 300-500 ngàn đồng/tấn.

Để thích ứng, HTX đầu tư máy móc chế biến phụ phẩm, hệ thống điện 3 pha nhằm tận dụng tối đa giá trị của cây dừa, giảm phụ thuộc vào xuất khẩu nguyên liệu thô.

Cùng hướng đi này, HTX Nông nghiệp dịch vụ thương mại Vạn Hưng (ấp Phú Phong, xã Bình Phú) đang hoàn thiện hồ sơ đăng ký chứng nhận hữu cơ cho vùng nguyên liệu hơn 1,2 ngàn ha với khoảng 2 ngàn hộ liên kết.

Theo ông Trần Tam Quý- đại diện HTX, đơn vị xây dựng quy trình quản lý chặt chẽ từ nhật ký canh tác, quy trình chăm sóc đến liên kết tiêu thụ sản phẩm như dừa trái, cơm dừa, nước dừa... HTX vận động thành viên sử dụng phân hữu cơ, quản lý sâu bệnh theo hướng sinh học, tận dụng phụ phẩm nông nghiệp để giữ ẩm và chủ động điều tiết nguồn nước nhằm thích ứng với biến đổi khí hậu.

Trong bối cảnh thị trường xuất khẩu ngày càng khắt khe, tiêu chuẩn quốc tế không còn là rào cản mà trở thành “tấm hộ chiếu” giúp nông sản địa phương nâng cao giá trị, khẳng định thương hiệu và mở rộng thị trường. Khi DN, HTX và người nông dân cùng đồng hành xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn, sản xuất minh bạch và bền vững, nông nghiệp địa phương sẽ có thêm động lực để phát triển theo hướng xanh, hiện đại và hội nhập quốc tế.