Nâng giá trị nông sản từ tư duy kinh tế nông nghiệp

Phó Chủ tịch UBND tỉnh- Châu Văn Hòa (bìa phải) cùng đoàn công tác đến khảo sát hoạt động tại HTX Nông nghiệp Băng Lê (xã Vĩnh Xuân).

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, sau hợp nhất, ngành nông nghiệp tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng ổn định với GRDP khu vực I đạt khoảng 4,29%/năm, chiếm 32% GRDP toàn tỉnh.

Cơ cấu ngành chuyển dịch theo hướng giảm trồng trọt, tăng chăn nuôi và thủy sản. Việc ứng dụng khoa học, công nghệ, quy trình sản xuất tiên tiến như VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ... đã góp phần nâng giá trị sản xuất trên mỗi hecta đất nông nghiệp và thủy sản tăng từ 1,2-1,5 lần so với năm 2020.

Ông Võ Tiến Sĩ- Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, ngành nông nghiệp đang từng bước chuyển từ tư duy “sản xuất nông nghiệp” sang “kinh tế nông nghiệp”, chú trọng nâng cao giá trị gia tăng, phát triển xanh và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Nhiều vùng chuyên canh, chuỗi liên kết sản xuất- tiêu thụ được hình thành; chương trình OCOP, xây dựng thương hiệu nông sản và ứng dụng thương mại điện tử tiếp tục được đẩy mạnh. Đồng thời, nhận thức của nông dân, doanh nghiệp về sản xuất bền vững ngày càng được nâng cao, tạo nền tảng cho sự phát triển lâu dài của ngành.

Tuy nhiên, ngành nông nghiệp thẳng thắn nhìn nhận những kết quả đạt được vẫn chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế và quy mô. Phó Chủ tịch UBND tỉnh- Châu Văn Hòa đã chỉ rõ những điểm nghẽn lớn: sản xuất nhiều nơi còn nhỏ lẻ, phân tán, gây khó khăn cho việc áp dụng đồng bộ tiêu chuẩn xanh và tổ chức chuỗi giá trị.

Việc ứng dụng công nghệ cao, chuyển đổi số phần lớn mới ở giai đoạn thí điểm, lan tỏa chậm; trong khi hệ thống logistics và kho lạnh bảo quản sau thu hoạch còn thiếu và yếu. Đặc biệt, năng lực chế biến sâu và xây dựng thương hiệu còn hạn chế khiến giá trị gia tăng của nông sản chưa cao.

Thêm vào đó, một bộ phận người dân vẫn giữ tập quán canh tác truyền thống theo kinh nghiệm, chú trọng sản lượng hơn chất lượng, dẫn đến tình trạng sản xuất không theo quy hoạch khi thị trường biến động và chưa đáp ứng được tiêu chuẩn hội nhập quốc tế. Đồng thời, nguồn vốn tín dụng xanh cùng nhân lực chất lượng cao cho nông nghiệp công nghệ cao vẫn chưa đáp ứng yêu cầu.

Nông dân thu hoạch cam sành tại xã Vĩnh Xuân.

Trước những thách thức và yêu cầu cấp bách từ thực tiễn hội nhập, Phó Chủ tịch UBND tỉnh- Châu Văn Hòa nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đổi mới tư duy làm kinh tế. Kinh tế nông nghiệp không chỉ là sản xuất nông sản mà bao gồm toàn bộ chuỗi giá trị từ vùng nguyên liệu, chế biến, logistics, thương mại, xây dựng thương hiệu, du lịch nông nghiệp và khai thác giá trị văn hóa bản địa.

Theo đó, để tháo gỡ các rào cản này, tỉnh xác định yêu cầu bức thiết hiện nay là phải chuyển đổi mạnh mẽ từ tư duy “sản xuất nông nghiệp” sang “kinh tế nông nghiệp”. Trong đó, lấy người nông dân làm chủ thể, HTX làm cầu nối liên kết và doanh nghiệp giữ vai trò dẫn dắt thị trường nhằm hướng tới một nền nông nghiệp hiện đại, xanh và bền vững.

Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh- Nguyễn Văn Dũng cho rằng: Chuyển từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp là yêu cầu tất yếu trong bối cảnh hiện nay. Theo đó, người nông dân không chỉ quan tâm đến năng suất, sản lượng mà cần hướng đến hiệu quả kinh tế, giá trị gia tăng và nhu cầu của thị trường.

Nông sản muốn nâng sức cạnh tranh phải được sản xuất theo chuỗi giá trị, có thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và gắn với chế biến sâu. Để hiện thực hóa mục tiêu này, Hội Nông dân tỉnh sẽ tập trung tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho hội viên về tư duy kinh tế nông nghiệp; vận động nông dân tham gia tổ hợp tác, HTX; đẩy mạnh liên kết với doanh nghiệp trong sản xuất và tiêu thụ nông sản; hỗ trợ ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số và phát triển mô hình nông nghiệp hiện đại, bền vững.

Tại tọa đàm chuyên đề “Chuyển đổi tư duy từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp”, ông Lê Minh Hoan- nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội cho rằng: Những khó khăn mà một số nông sản chủ lực của Vĩnh Long đang gặp phải, như cam sành thường xuyên rơi vào tình trạng cung vượt cầu, giá bán nhiều thời điểm xuống thấp hơn cả chi phí sản xuất. Hay khoai lang Bình Tân phụ thuộc lớn vào thị trường xuất khẩu là những vấn đề cần được nhìn nhận từ góc độ thị trường và chuỗi giá trị.

Mô hình trồng dưa lưới của chú Phan Khắc Tài (xã Mỹ Thuận) đem lại hiệu quả kinh tế cao.

Nguyên nhân không chỉ nằm ở sản xuất mà còn xuất phát từ việc nông dân lâu nay chủ yếu tập trung vào khâu làm ra sản phẩm, trong khi còn thiếu thông tin về nhu cầu thị trường, dữ liệu ngành hàng, khả năng tiêu thụ của hệ thống phân phối cũng như sự liên kết giữa khâu sản xuất, chế biến và tiêu thụ. Việc phụ thuộc vào một số thị trường nhất định, cùng với tỷ lệ chế biến sâu còn hạn chế, khiến nhiều mặt hàng nông sản dễ rơi vào tình trạng biến động giá cả khi thị trường thay đổi.

Hiện nay, trước yêu cầu hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, nông nghiệp không chỉ dừng lại ở khâu sản xuất mà cần được phát triển theo chuỗi giá trị. Bên cạnh việc tạo ra sản phẩm, nông dân cần quan tâm đến truy xuất nguồn gốc, xây dựng câu chuyện cho sản phẩm, đổi mới mẫu mã, bao bì, phương thức tiếp cận thị trường, quảng bá và phát triển thương hiệu.

Mỗi sản phẩm nông nghiệp không chỉ mang giá trị vật chất mà còn cần chứa đựng câu chuyện về vùng đất, con người, văn hóa và quá trình tạo ra sản phẩm. Chính những câu chuyện đó sẽ góp phần tạo sự khác biệt, gia tăng niềm tin của người tiêu dùng và nâng cao giá trị nông sản trên thị trường. Việc tạo ra những sản phẩm an toàn, chất lượng và phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng sẽ giúp nâng cao giá trị nông sản.

“Khi nông dân chuyển từ cách bán sản phẩm đơn thuần sang bán giá trị của sản phẩm, hiệu quả kinh tế mang lại sẽ cao hơn rất nhiều. Do đó, chuyển sang tư duy kinh tế nông nghiệp, lấy thị trường làm trung tâm và gia tăng giá trị cho sản phẩm được xem là chìa khóa để nâng cao thu nhập cho nông dân và xây dựng nền nông nghiệp phát triển bền vững”- ông Lê Minh Hoan nhấn mạnh.