Những mô hình hợp tác xã tiêu biểu

Dừa nguyên liệu từ HTX vào nhà máy Betrimex tại Cụm công nghiệp Phong Nẫm, xã Lương Hòa.

Với cây ăn trái, yêu cầu của thị trường ngày càng khắt khe về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và tính minh bạch của sản phẩm. HTX Dịch vụ nông nghiệp Tân Phú (xã Tân Phú) đã vận động nông dân hợp tác sản xuất sầu riêng theo hướng VietGAP. Đồng thời, HTX liên kết với DN từ sản xuất đến tiêu thụ.

HTX đã hình thành 8 tổ dịch vụ, xây dựng 6 MSVT sầu riêng và áp dụng quy trình VietGAP trên diện tích 200ha. Sản phẩm được chứng nhận OCOP 4 sao. HTX đặt mục tiêu xây dựng thương hiệu sầu riêng OCOP 5 sao, hướng đến thị trường trong nước và xuất khẩu.

Theo bà Nguyễn Thị Thinh- Giám đốc HTX Dịch vụ nông nghiệp Tân Phú, thời gian qua, HTX được ngành nông nghiệp và địa phương hướng dẫn, hỗ trợ phương tiện, thiết bị in tem truy xuất nguồn gốc. Nhờ đó, HTX đã triển khai dán tem trên từng trái sầu riêng trước khi tiêu thụ. Thông tin trên mỗi tem, gồm: số điện thoại, tên người trực tiếp cắt sầu riêng, thông tin chủ vườn và thời gian sử dụng tốt nhất của sản phẩm. Nhờ vậy, khi sản phẩm đến tay người tiêu dùng, HTX có thể tiếp nhận phản hồi về chất lượng sản phẩm một cách nhanh chóng và chính xác.

“Qua những phản hồi đó, HTX xác định được chất lượng của từng vườn tham gia liên kết, biết được những ưu điểm cần phát huy cũng như những hạn chế cần khắc phục. Đây là cơ sở để HTX hướng dẫn thành viên cải tiến quy trình chăm sóc, thu hoạch và bảo quản, góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm trong các vụ tiếp theo. Thời gian tới, HTX Dịch vụ nông nghiệp Tân Phú tiếp tục ứng dụng công nghệ số trong quản lý MSVT, nhật ký sản xuất điện tử, truy xuất nguồn gốc bằng mã QR và từng bước hoàn thiện quy trình quản lý chất lượng, hướng đến xây dựng chuỗi giá trị nông sản an toàn, minh bạch và bền vững.”- bà Nguyễn Thị Thinh cho biết.

HTX Dịch vụ nông nghiệp công bằng Hưng Lễ (xã Hưng Nhượng) là mô hình nổi bật về dừa hữu cơ, thương mại công bằng (Fairtrade), liên kết DN chế biến, xuất khẩu, chuẩn hóa chứng nhân và truy xuất nguồn gốc. Từ 36 thành viên khi thành lập năm 2018, đến nay HTX có 566 thành viên, với tổng vốn điều lệ 732 triệu đồng.

Đáng chú ý, HTX đã hình thành vùng dừa hữu cơ, với diện tích hơn 765ha, sản lượng ước khoảng 11,5 triệu trái/năm; trong đó có 428ha đạt chứng nhận Fairtrade.

Ông Nguyễn Văn Chúc- Chủ tịch Hội đồng Quản trị HTX Dịch vụ nông nghiệp công bằng Hưng Lễ cho biết, điểm nổi bật của HTX là xây dựng chuỗi liên kết tương đối chặt chẽ với DN. HTX ký hợp đồng với Công ty CP Xuất nhập khẩu Bến Tre (Betrimex) để tiêu thụ dừa trái đạt tiêu chuẩn hữu cơ và Fairtrade. Đồng thời, liên kết với Công ty TNHH Sao Vàng Mekong cung ứng phân hữu cơ vi sinh cho thành viên.

Hiệu quả của chuỗi liên kết thể hiện rõ qua sản lượng tiêu thụ dừa tăng đều qua các năm. Năm 2025, HTX liên kết với Betrimex tiêu thụ khoảng 9,2 triệu trái dừa hữu cơ cho thành viên. Năm 2025, doanh thu HTX đạt 64,122 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế 810 triệu đồng. HTX còn mở rộng dịch vụ, tạo việc làm cho 50 lao động địa phương.

“Điểm nổi bật của mô hình là gắn sản xuất với bảo vệ môi trường, sử dụng phân hữu cơ, hạn chế hóa chất và xây dựng nền nông nghiệp xanh, bền vững”- ông Nguyễn Văn Chúc chia sẻ.

Trong nuôi thủy sản, công nghệ đang trở thành công cụ kiểm soát chất lượng và quản trị rủi ro. HTX Thủy sản Rạng Đông (xã Thới Thuận) là đơn vị phát huy khá rõ vai trò kinh tế tập thể trong tổ chức sản xuất, quản lý và khai thác nguồn lợi thủy sản ven biển.

Với diện tích quản lý, khai thác nghêu khoảng 1,5 ngàn ha, trải dài trên 16km bờ biển, HTX có 3,497 ngàn hộ thành viên, với khoảng 9,626 ngàn nhân khẩu cùng tham gia. Đây là một trong những mô hình HTX thủy sản có quy mô lớn, tạo sinh kế cho đông đảo người dân địa phương.

Theo ông Phạm Văn Thuận- Chủ tịch Hội đồng Quản trị HTX Thủy sản Rạng Đông, điểm nổi bật của HTX là tổ chức khai thác gắn với quản lý nguồn lợi và thị trường tiêu thụ. Trung bình mỗi tháng, HTX tổ chức khai thác nghêu khoảng 2 đợt theo con nước; mỗi đợt kéo dài 4-5 ngày, sản lượng khai thác khoảng 20 tấn/ngày. Bình quân mỗi năm, HTX cung cấp khoảng 1,2 ngàn tấn nghêu giống hoặc 600 tấn nghêu thịt, thị trường tiêu thụ chủ yếu tại TP Hồ Chí Minh và các tỉnh phía Bắc. Với năng lực cung ứng khoảng 40 tấn nghêu/ngày, HTX có khả năng đáp ứng những đơn hàng với sản lượng lớn.

Tạo đầu ra cho sản phẩm, HTX Thủy sản Rạng Đông còn góp phần phân phối lợi ích từ hoạt động khai thác đến đông đảo thành viên. Những tháng đầu năm 2026, bình quân mỗi nhân khẩu được chia khoảng 1 triệu đồng lợi nhuận.

Được biết, HTX Thủy sản Rạng Đông là một trong những HTX nghêu tiêu biểu của tỉnh duy trì chứng nhận của Hội đồng Quản lý biển (MSC). Báo cáo đánh giá đây là lợi thế lớn của nghề nuôi nghêu tỉnh, cùng với các HTX thủy sản khác trong vùng.

Chứng nhận MSC mang ý nghĩa về mặt tiêu chuẩn sản phẩm và khẳng định hướng phát triển nghề nghêu theo nguyên tắc quản lý nguồn lợi bền vững. Đây cũng là yếu tố quan trọng để sản phẩm có thêm cơ hội tiếp cận những thị trường coi trọng tiêu chuẩn môi trường, trách nhiệm xã hội và tính bền vững trong chuỗi cung ứng.

Theo BCĐ phát triển kinh tế tập thể tỉnh, để thúc đẩy những mô hình hiệu quả, tỉnh đang hỗ trợ 15 HTX nông nghiệp xây dựng mô hình điển hình theo hướng tái cơ cấu nông nghiệp, xây dựng NTM, đẩy mạnh khoa học- công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và thích ứng biến đổi khí hậu (theo Nghị quyết số 106/NQ-CP, ngày 18/7/2023 của Chính phủ). Tổng kinh phí hỗ trợ hơn 21,3 tỷ đồng, với hơn 4,1 ngàn thành viên tham gia.

Bài toán đặt ra trong thời gian tới đối với khu vực kinh tế tập thể là không chỉ phát triển số lượng HTX mà là nâng chất lượng hoạt động, hình thành những HTX đủ năng lực làm “đầu tàu” liên kết nông dân với DN và thị trường.