 |
| Ngày hội nông dân trồng lúa năm 2026 tạo điều kiện để nông dân trực tiếp tham quan, đánh giá các giống lúa mới, góp phần lựa chọn những giống lúa phù hợp. |
Giống lúa đóng vai trò quan trọng
Theo Hiệp hội Ngành hàng lúa gạo Việt Nam (VIETRISA), diện tích xuống giống lúa của cả nước đạt 7,12 triệu hecta/năm, trong đó khu vực ĐBSCL đạt 3,875 triệu hecta/năm. Tổng sản lượng lúa cả nước đạt 43,53 triệu tấn, riêng ĐBSCL đạt 24,63 triệu tấn, chiếm 56% sản lượng lúa cả nước. Năng suất bình quân đạt 6,11 tấn/ha đối với cả nước và 6,36 tấn/ha đối với ĐBSCL. Đáng chú ý, khoảng 700 ngàn hecta đất canh tác tại ĐBSCL sản xuất 3 vụ lúa/năm.
Ông Lê Thanh Tùng- Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hiệp hội Ngành hàng lúa gạo Việt Nam cho biết: ĐBSCL hiện giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với ngành lúa gạo Việt Nam khi cung cấp 90% tổng lượng lúa xuất khẩu của cả nước. Tuy nhiên, sản xuất lúa tại khu vực vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức như tăng cường liên kết chuỗi ngành hàng, giảm chi phí sản xuất để nâng cao giá trị và lợi nhuận, thích ứng với biến đổi khí hậu, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ và cơ giới hóa đồng bộ, đồng thời phát triển mô hình nông nghiệp tuần hoàn từ lúa gạo.
Theo ông Tùng, trong sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp, tăng trưởng xanh, giống lúa đóng vai trò quyết định năng suất và chất lượng, chống chịu sâu bệnh và điều kiện bất lợi, định hình thương hiệu gạo, thúc đẩy sản xuất bền vững, tiết kiệm chi phí. Tuy nhiên, thực trạng tại nhiều HTX hiện nay là giống phân tán, nhiều loại, nhiều cấp, tỷ lệ giống xác nhận chưa cao, lượng giống gieo sạ còn lớn, khó ký hợp đồng bao tiêu đồng nhất. Tỷ lệ sử dụng giống xác nhận chưa cao, trong khi lượng giống gieo sạ vẫn còn lớn, khoảng 120-150 kg/ha, gây khó khăn cho việc ký kết hợp đồng bao tiêu đồng nhất.
“Việc phát triển sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại ĐBSCL có ý nghĩa quan trọng trong quá trình chuyển đổi sang nông nghiệp xanh và bền vững. Hiệp hội và các tổ chức liên quan đóng vai trò cầu nối thúc đẩy liên kết chuỗi giá trị, mở rộng vùng nguyên liệu và nâng cao giá trị gia tăng cho ngành lúa gạo, hướng tới mục tiêu thịnh vượng cho người nông dân”- ông Lê Thanh Tùng nhấn mạnh.
TS Trần Ngọc Thạch- Viện trưởng Viện Lúa ĐBSCL, cho biết: Ngành lúa gạo Việt Nam đang đẩy mạnh tái cơ cấu theo hướng nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng. ĐBSCL- vùng sản xuất lúa gạo lớn nhất cả nước đang đối mặt với nhiều thách thức như biến đổi khí hậu, xâm nhập mặn và chi phí sản xuất ngày càng tăng. Vì vậy, việc nghiên cứu, chọn tạo và chuyển giao các giống lúa mới có năng suất cao, chất lượng tốt và thích ứng điều kiện sinh thái được xem là giải pháp quan trọng.
Chọn lọc giống lúa thích hợp
Mới đây, Viện Lúa ĐBSCL đã tổ chức Ngày hội nông dân trồng lúa năm 2026. Sự kiện thu hút hàng trăm nông dân đến từ các tỉnh thành vùng ĐBSCL tham gia, đánh giá các giống lúa và phẩm cấp gạo.
Tại ngày hội, Viện Lúa ĐBSCL trình diễn 22 giống lúa. Trong đó, có 11 giống lúa đã được Bộ Nông nghiệp và Môi trường công nhận lưu hành; 6 giống lúa đã khảo nghiệm diện rộng và diện hẹp, đang hoàn thiện hồ sơ đề nghị công nhận lưu hành; 5 giống lúa đang được khảo nghiệm diện rộng và diện hẹp.
Tất cả các giống lúa đều đăng ký bảo hộ và được cấp bằng bảo hộ giống cây trồng. Theo kết quả bình chọn, về hình dáng bên ngoài, xếp hạng Nhất là giống lúa OM29, về chất lượng gạo và cơm, hạng Nhất thuộc về giống lúa OM19.
Viện Lúa ĐBSCL cho hay, giống lúa OM29 được lai tạo từ giống bố mẹ là OM2490 và OM9582, có thời gian sinh trưởng từ 95-100 ngày, chiều cao từ 100-115cm, khả năng đẻ nhánh khá, dạng hình đẹp, bông to, cứng cây, số hạt chắc từ 110-120 hạt/bông, năng suất từ 6,5-9 tấn/ha. Giống lúa OM29 có thể canh tác được các vụ trong năm ở ĐBSCL, cho gạo cơm mềm, khá ngon với chiều dài hạt gạo 5,71-5,87 mm. Giống lúa OM19 có thời gian sinh trưởng từ 95-100 ngày, chiều cao cây từ 100-115cm, khả năng đẻ nhánh khá, dạng hình đẹp, cứng cây, năng suất từ 6-8 tấn/ha. Giống lúa OM19 canh tác được các vụ trong năm, cho hầu hết các vùng sinh thái ở ĐBSCL.
Ông Trần Ngọc Thạch cho biết, các giống lúa do viện nghiên cứu, lai tạo đều hướng tới thời gian sinh trưởng ngắn ngày, có khả năng chống chịu sâu bệnh tốt, ít hao phân bón, thích nghi với cơ giới hóa và năng suất cao. Trong thời gian tới, Viện Lúa ĐBSCL sẵn sàng hợp tác với các đơn vị có liên quan để lan tỏa các giống lúa trên, qua đó góp phần bổ sung vào cơ cấu giống lúa của quốc gia.
Theo ông Lê Thanh Tùng cho rằng, thời gian tới, việc lựa chọn giống cần đáp ứng các tiêu chí như chất lượng gạo đáp ứng xuất khẩu, được doanh nghiệp chấp nhận bao tiêu, thời gian sinh trưởng phù hợp lịch thời vụ, thích hợp với điều kiện sản xuất, chống chịu tốt. Các HTX cần chọn 1-2 giống chủ lực/vụ, phù hợp hợp đồng doanh nghiệp, phù hợp tiểu vùng sinh thái và đồng nhất tối thiểu 70-80% diện tích. Tăng tỷ lệ sử dụng giống xác nhận, không sử dụng giống trôi nổi, kiểm soát nguồn gốc và hóa đơn, ghi chép sổ tay sản xuất. Đặc biệt, cần liên kết nông dân- HTX- doanh nghiệp- thị trường; xây dựng và phát triển nhãn hiệu/thương hiệu gạo Việt xanh phát thải thấp; xúc tiến chứng nhận gạo chất lượng cao, phát thải thấp, tăng trưởng xanh; xây dựng các mô hình kinh doanh dịch vụ và sản xuất lúa gạo theo tiêu chí 1 triệu hecta, nông nghiệp số hỗ trợ chuỗi giá trị minh bạch, truy xuất nguồn gốc.
Bài, ảnh: TRÀ MY
In bài viết
