Siết chặt quản lý tàu cá, nâng hiệu quả chống khai thác IUU

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng phát biểu tại buổi làm việc với UBND tỉnh.

Theo UBND tỉnh, thời gian qua, sở, ngành, địa phương chủ động phối hợp, rà soát, khắc phục hạn chế trong quản lý, kiểm soát hoạt động khai thác thủy sản; duy trì tuyên truyền, phổ biến pháp luật, nâng cao ý thức chấp hành của ngư dân. Công tác nắm tình hình địa bàn, xác minh thông tin tàu cá, ngư dân có dấu hiệu vi phạm được triển khai kịp thời, phục vụ xử lý theo quy định.

Tỉnh hiện có 4,55 ngàn tàu cá đăng ký. Trong đó, 4,475 ngàn tàu có giấy phép khai thác còn hiệu lực, chiếm 98,35% tổng số tàu đăng ký. Toàn bộ 2,236 ngàn tàu có chiều dài từ 15m trở lên đã được lắp thiết bị giám sát hành trình (VMS).

Để theo dõi hoạt động của đội tàu, tỉnh duy trì trực ban giám sát 24/7, kịp thời thông báo khi phát hiện tàu mất kết nối VMS hoặc hoạt động gần ranh giới trên biển. Tổng đài tự động được sử dụng để tiếp nhận báo cáo vị trí và gọi cảnh báo đến nhiều tàu cùng lúc, hỗ trợ lực lượng chức năng ngăn ngừa vi phạm.

Đối với tàu không đủ điều kiện hoạt động, tỉnh yêu cầu quản lý chặt tại nơi neo đậu, bố trí lực lượng kiểm tra, giám sát, không để tàu ra khơi khai thác. Cơ quan chuyên môn đang triển khai lắp đặt thiết bị phục vụ kiểm soát nhóm tàu này tại bến.

Cùng với giám sát hành trình, tỉnh tăng cường kiểm soát tàu xuất, nhập bến và sản lượng thủy sản qua cảng. Theo báo cáo, từ đầu năm 2026, lực lượng chức năng đã kiểm tra, kiểm soát gần 13 ngàn lượt tàu ra vào hoạt động trên biển. Đến ngày 2/9, sản lượng thủy sản được giám sát qua cảng đạt hơn 39 ngàn tấn.

Tỉnh tăng cường quản lý đội tàu, giám sát hành trình để ngăn ngừa vi phạm khai thác IUU.

Toàn tỉnh có 5 cảng cá loại II được công bố mở, chỉ định cho tàu khai thác vùng khơi cập cảng; trong đó, 3 cảng đủ điều kiện xác nhận nguồn gốc thủy sản khai thác. Từ ngày 17/7, dữ liệu quản lý tàu xuất, nhập bến của lực lượng biên phòng và ban quản lý cảng cá được đồng bộ trên hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác điện tử (eCDT), phục vụ kiểm tra, đối chiếu thông tin và giải quyết thủ tục.

Theo ông Nguyễn Văn Buội- Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật được triển khai thường xuyên, tập trung vào trách nhiệm của chủ tàu, thuyền trưởng, các hành vi bị nghiêm cấm và yêu cầu bảo vệ nguồn lợi thủy sản.

Các lực lượng cũng tăng cường nắm tình hình địa bàn, xác minh thông tin về tàu cá, ngư dân có dấu hiệu khai thác trái phép, nhất là tại vùng biển nước ngoài, để xử lý theo quy định. Theo UBND tỉnh, từ đầu năm 2026 đến thời điểm báo cáo, không có tàu cá của tỉnh vi phạm vùng biển nước ngoài.

Tuy nhiên, công tác chống khai thác IUU vẫn còn những khó khăn cần tập trung giải quyết. Khoảng 30-50 tàu thường xuyên hoạt động gần đường ranh giới trên vùng biển phía Nam và Tây Nam, tiềm ẩn nguy cơ vi phạm vùng biển nước ngoài. Một số tàu chưa duy trì đầy đủ điều kiện hoạt động; tình trạng gián đoạn kết nối VMS trên biển vẫn xảy ra.

Từ ngày 1/1-31/8, tỉnh ghi nhận 286 tàu mất kết nối VMS trên 6 giờ đến dưới 10 ngày. Theo báo cáo, các tàu này đã báo cáo vị trí định kỳ 6 giờ/lần và khôi phục kết nối khi thời gian gián đoạn chưa đến 10 ngày.

Cơ quan chức năng tiếp tục xác minh nguyên nhân, đối chiếu thông tin khi tàu cập cảng để làm cơ sở xử lý nếu phát hiện vi phạm. Một khó khăn khác là nhiều tàu đăng ký tại tỉnh nhưng thường xuyên khai thác, cập bến và bốc dỡ thủy sản ngoài tỉnh, tập trung tại khu vực Sông Đốc, tỉnh Cà Mau, gây khó khăn cho công tác kiểm tra, quản lý việc duy trì điều kiện hoạt động, nhất là đăng kiểm.

Đồng chí Nguyễn Quỳnh Thiện- Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh nhấn mạnh, tỉnh xác định chống khai thác IUU là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, thường xuyên, gắn với phát triển bền vững ngành thủy sản và bảo vệ uy tín, hình ảnh quốc gia.

Từng sở, ngành, địa phương được giao nhiệm vụ cụ thể; người đứng đầu chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện. Thời gian tới, tỉnh tập trung kiểm soát nhóm tàu có nguy cơ vi phạm cao, không để tàu không đủ điều kiện ra khơi khai thác; giám sát việc duy trì kết nối VMS đối với toàn bộ tàu thuộc diện phải lắp thiết bị.

Các lực lượng tăng cường tuần tra tại khu vực trọng điểm, ngăn ngừa tàu khai thác trái phép ở vùng biển nước ngoài; đồng thời kiểm soát chặt tàu ra vào cảng, sản lượng và nguồn gốc thủy sản.

Về định hướng lâu dài, tỉnh đang xây dựng Đề án Phát triển thủy sản đến năm 2030, định hướng đến năm 2045, gắn khai thác với bảo vệ, tái tạo nguồn lợi và hình thành chuỗi giá trị. Tỉnh cũng kiến nghị cơ quan Trung ương hỗ trợ kết nối dữ liệu, nâng cao chất lượng dịch vụ VMS, hướng dẫn xử lý hồ sơ mất kết nối do nguyên nhân khách quan và tháo gỡ khó khăn về hạ tầng cảng cá.

Tại buổi làm việc với UBND tỉnh về chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng ghi nhận nỗ lực của cấp ủy, chính quyền tỉnh trong chống khai thác IUU. Thứ trưởng nhấn mạnh, gỡ “thẻ vàng” EC trong năm 2026 là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng; yêu cầu tỉnh chủ động thực hiện thường xuyên, thực chất, gắn với trách nhiệm người đứng đầu.

Đoàn công tác Bộ Nông nghiệp và Môi trường khảo sát quy trình sản xuất tại Công ty CP Thủy sản Lộc Kim Chi.

Thời gian hoàn thiện báo cáo gửi EC chỉ còn khoảng 15 ngày, tỉnh cần khẩn trương khắc phục tồn tại, xử lý dứt điểm tàu cá “3 không” còn lại và xử lý nghiêm trường hợp mất kết nối VMS lặp lại có quy luật. Đồng thời, đẩy mạnh chuyển đổi số, đồng bộ dữ liệu tàu cá, giám sát hành trình và xử phạt; kiểm soát chặt tàu ra vào cảng, truy xuất nguồn gốc thủy sản. Hồ sơ, số liệu phải trung thực, minh bạch, có cơ sở kiểm chứng.

Thứ trưởng lưu ý, chống khai thác IUU phải gắn với bảo đảm sinh kế ngư dân và phát triển bền vững ngành thủy sản. Tỉnh cần nghiên cứu chuyển đổi nghề, giảm cường độ khai thác, phát triển nuôi trồng thủy sản để nâng cao giá trị kinh tế, ổn định đời sống người dân.