Sầu riêng bứt tốc, xuất khẩu rau quả chinh phục kỷ lục mới

Trong những ngày cả nước nghỉ lễ Quốc khánh 2.9 thì người dân Tây nguyên vẫn rộn ràng với "ngày hội thu hoạch sầu riêng". Từ các diễn đàn trên mạng xã hội đến trang trại, vườn tược đều sôi động. Nhiều chủ vựa thông báo giá thu mua sầu riêng Dona, hàng loại A từ 70.000 - 72.000 đồng/kg. Mức giá này có thấp hơn tháng trước từ 3.000 - 5.000 đồng/kg, nhưng vì đang vào vụ thu hoạch rộ, sản lượng lớn nên ai cũng phấn khởi.

Chị Đỗ Thị Thu Hiền ở Buôn Hồ (Đắk Lắk) cho biết vườn sầu riêng 2 ha của gia đình đang đến thời điểm thu hoạch. Năm ngoái gia đình thu hoạch trái chiến (lần đầu) với sản lượng 11 tấn, năm nay nhiều người ước đạt đến 20 tấn. Tuy nhiên, thời gian gần đây mưa nhiều khiến trái bị rụng nên nay chắc chỉ còn 15 - 16 tấn. Dù vậy, trên cùng đơn vị diện tích nhưng sản lượng sầu riêng đã tăng tới 50 - 60%. Điều này khiến nguồn cung sầu riêng của VN năm nay khá dồi dào. Theo ước tính của Cục Trồng trọt và bảo vệ thực vật, sản lượng sầu riêng cả năm 2026 vượt 2 triệu tấn. Nguồn cung tăng khiến giá sầu riêng năm nay không cao như trước đây, nhưng về tổng thể thì hoạt động xuất khẩu vẫn đang thuận lợi và kim ngạch tiếp tục tăng mạnh.

Xuất khẩu sầu riêng bứt tốc, rau quả hướng đến cột mốc xuất khẩu 10 tỉ USD. ẢNH: CHÍ NHÂN

Số liệu từ Cục Hải quan cho biết, trong tháng 7, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng đạt gần 681 triệu USD, tăng đến 81% so với cùng kỳ năm 2025. Lũy kế 7 tháng đạt gần 1,8 tỉ USD, tăng 47% so với cùng kỳ năm 2025. Sầu riêng chiếm tỷ trọng đến 37% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn ngành rau quả. Phân tích về kết quả trên, ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả VN (VINAFRUIT), nói rằng đó là con số rất ấn tượng. Nhờ sầu riêng tăng trưởng mạnh như vậy mà xuất khẩu rau quả VN lần đầu tiên trong tháng 7 đạt con số kỷ lục 1,07 tỉ USD. Kết quả sơ bộ trong tháng 8 xuất khẩu rau quả đạt 1,1 tỉ USD, cũng nhờ sầu riêng. "Nhưng tôi vẫn chờ một cú bứt tốc trong tháng 9 vì đây là giai đoạn đỉnh điểm của vụ thu hoạch sầu riêng Tây nguyên. Còn nhớ vào tháng 9.2025, kim ngạch xuất khẩu sầu riêng đạt khoảng 980 triệu USD. Với đà tăng trưởng như vừa qua và thị trường vẫn tốt như hiện tại thì gần như chắc chắn tháng 9 này sẽ vượt 1 tỉ USD và đó là một cột mốc lịch sử mới của ngành sầu riêng VN. Theo xu hướng đó, kim ngạch xuất khẩu trong tháng 10 vẫn còn ở mức rất cao. Trên cơ sở này, có thể lạc quan về tổng kim ngạch xuất khẩu sầu riêng của cả năm sẽ đạt khoảng 4,5 tỉ USD. Như vậy, trong giai đoạn từ nay đến cuối năm, sầu riêng có thể liên tiếp thiết lập nhiều kỷ lục mới và góp phần đáng kể vào kỷ lục chung cho ngành rau quả", ông Nguyên dự báo.

Năm 2025, xuất khẩu rau quả của VN đạt kỷ lục với 8,5 tỉ USD và lần đầu tiên trong tháng 9, kim ngạch xuất khẩu vượt 1 tỉ USD. Năm nay lại là một kịch bản đầy lạc quan khi 2 tháng liên tiếp vừa qua (tháng 7 - 8), kim ngạch xuất khẩu rau quả đã vượt 1 tỉ USD. Lũy kế hết tháng 8, kim ngạch xuất khẩu rau quả đã là 5,9 tỉ USD với tốc độ tăng trưởng 22%. Với đà tăng trưởng và tiềm năng hiện tại, nhiều chuyên gia tin rằng cột mốc 10 tỉ USD xuất khẩu rau quả có khả năng sẽ được thiết lập.

Trong nhóm 10 thị trường xuất khẩu rau quả lớn nhất của VN, ngoài Trung Quốc thì các nước châu Âu đang tăng nhập hàng từ VN. Tại EU, Hà Lan và Đức là 2 thị trường có tốc độ tăng trưởng mạnh nhất. Tính đến hết tháng 7, Hà Lan đứng thứ 5 với kim ngạch trên 135 triệu USD, tăng đến 41% so với cùng kỳ năm trước. Bên cạnh đó, Đức đứng thứ 9 với kim ngạch 69 triệu USD, tăng 46%.

Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương) thông tin, trong thời gian qua thời tiết tại châu Âu lại không thuận lợi khiến sản lượng thu hoạch nhiều loại rau quả như cam quýt, táo, nho, trái cây có hạt giảm đáng kể. Điều này buộc các nhà cung cấp phải đẩy mạnh tìm kiếm nguồn cung từ bên ngoài để bù đắp khoảng trống thị trường. Các nguồn cung thay thế quan trọng đến từ Nam Mỹ và châu Á. Tại châu Á, các nguồn cung chính gồm Trung Quốc, VN, Thái Lan, Philippines và Ấn Độ. Trong số này, VN là nguồn cung tăng trưởng nhanh nhất, tới 26%, và trở thành nhà cung cấp thứ 23 của châu Âu. Con số tăng trưởng này cho thấy ngành hàng rau quả VN đang dần khẳng định là đối tác tin cậy nhờ năng lực tuân thủ các quy định An toàn thực phẩm và Kiểm dịch thực vật (SPS) của EU. Số lượng cảnh báo về dư lượng hóa chất đối với nông sản VN tại cổng thông tin EU giảm đáng kể, giúp gia tăng uy tín cho thương hiệu rau quả VN tại thị trường có yêu cầu chất lượng cao này.

Cục Xuất nhập khẩu cũng thông tin, EU đang có nhu cầu tiêu thụ mạnh các loại trái cây nhiệt đới như chuối, xoài, chanh leo, bơ, sầu riêng và các sản phẩm rau quả chế biến gồm sản phẩm sấy dẻo, cấp đông IQF. Người tiêu dùng EU ngày càng quan tâm đến giá do chi phí sinh hoạt chung tăng cao, dẫn đến xu hướng ưu tiên các sản phẩm có chất lượng ổn định, bao bì tiện lợi và có mức giá hợp lý. Tuy nhiên, dù nhu cầu lớn, nhưng các nhà nhập khẩu của EU đòi hỏi rất khắt khe về mức giới hạn dư lượng tối đa (MRL) đối với hóa chất bảo vệ thực vật.

Ngoài Trung Quốc và EU, xuất khẩu rau quả VN vào các thị trường quan trọng như Mỹ và Hàn Quốc cũng tăng trưởng 2 con số với kim ngạch lần lượt là 362 và 201 triệu USD.

Làm sao phục vụ 1 tỉ người Trung Quốc chưa từng ăn sầu riêng?

Tại chương trình "Gặp gỡ, giao thương, kết nối hợp tác chuỗi cung ứng sầu riêng VN - Trung Quốc, tỉnh Đắk Lắk năm 2026", ông Thạch Minh Huy, Chủ tịch Tập đoàn giống cây trồng Trung Nông Thịnh Nguyên, một nhà phân phối sầu riêng Trung Quốc, cho rằng thị trường này vẫn còn dư địa rất lớn cả ở quy mô tiêu thụ và khả năng nâng cao giá trị sản phẩm. Dù thời gian qua sản lượng nhập khẩu sầu riêng của Trung Quốc rất lớn, nhưng vẫn còn khoảng 1 tỉ người dân Trung Quốc chưa từng ăn sầu riêng.

Để khai thác tiềm năng này, ông Đặng Phúc Nguyên cho rằng VN có lợi thế chiến lược độc nhất là thu hoạch rải vụ quanh năm và vị trí địa lý liền kề thị trường Trung Quốc, giúp tối ưu hóa chi phí vận chuyển. Tuy nhiên, trước hết chúng ta cần kiểm soát tốt bài toán an toàn vệ sinh thực phẩm và chuẩn hóa mã số vùng trồng; bên cạnh đó tiến hành số hóa 100% việc truy xuất nguồn gốc, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật để duy trì mã số xuất khẩu tốt nhất. Kim ngạch xuất khẩu sầu riêng VN hoàn toàn có thể ổn định ở mức 4,5 - 5 tỉ USD/năm và thậm chí trở thành nguồn cung sầu riêng số 1 thế giới. Ngược lại, nếu buông lỏng kiểm định chất lượng, rủi ro mất thị phần vào tay các đối thủ sẽ diễn ra rất nhanh chóng.

Về tổng thể thị trường thế giới, Thái Lan đang tập trung nâng cao tiêu chuẩn độ chín tự nhiên và đẩy mạnh logistics đường sắt để rút ngắn thời gian giao hàng. Còn Malaysia tăng tốc xuất khẩu sầu riêng tươi cao cấp (Musang King, Black Thorn) vào phân khúc thượng lưu tại Trung Quốc. Philippines, Campuchia, Lào và các vùng trồng thử nghiệm tại đảo Hải Nam (Trung Quốc) sẽ đóng góp thêm sản lượng đáng kể vào thị trường.