Thúc đẩy phát triển nông nghiệp xanh

Ngành nông nghiệp chú trọng phát triển các mô hình kinh tế xanh, ít chất thải, các bon thấp. Trong ảnh: Nông dân thực hiện mô hình canh tác các bon thấp ở xã Hưng Mỹ.

Nâng giá trị và sức cạnh tranh

Thời gian qua, ngành NN chú trọng giảm phát thải các bon thông qua việc triển khai các mô hình canh tác các bon thấp, như trồng lúa chất lượng cao và phát thải thấp, chăn nuôi tuần hoàn và xử lý phụ phẩm NN. Tập trung hướng dẫn nông dân giảm sử dụng phân bón hóa học, thuốc BVTV, tăng cường sử dụng phân bón hữu cơ, chế phẩm sinh học để cải thiện độ phì của đất và bảo vệ hệ sinh thái.

Việc ứng dụng công nghệ sạch như sử dụng năng lượng tái tạo (điện mặt trời, biogas), các hộ chăn nuôi đã tiến hành thu gom phân để làm phân bón hữu cơ, hệ thống tưới tiết kiệm nước, nhà kính thông minh giúp giảm chi phí sản xuất và tối ưu hóa hiệu quả sử dụng tài nguyên.

Những giải pháp trên góp phần giảm ô nhiễm môi trường, bảo vệ đất- nước- không khí, đồng thời nâng cao thu nhập cho nông dân và đáp ứng các tiêu chuẩn “xanh” của thị trường xuất khẩu quốc tế.

Kinh tế tuần hoàn được xem là mô hình phát triển hiệu quả và bền vững, hướng đến tái sử dụng, tái chế và tái tạo tài nguyên, biến các phế phụ phẩm trong sản xuất thành nguồn đầu vào mới thay vì thải ra môi trường.

Mô hình này được triển khai theo hướng liên hoàn giữa trồng trọt- chăn nuôi- thủy sản, trong đó phụ phẩm trồng trọt như rơm rạ, thân cây, vỏ trấu được tận dụng làm thức ăn hoặc chất đệm sinh học cho chăn nuôi; chất thải chăn nuôi được ủ làm phân bón hữu cơ, khí biogas phục vụ sinh hoạt; nước thải sau xử lý tiếp tục được dùng để tưới tiêu hoặc nuôi thủy sản.

Nhiều phụ phẩm nông sản như vỏ trái cây, bã mía, xơ dừa, mụn dừa… được chế biến thành sản phẩm sinh học, phân bón hữu cơ, nguyên liệu sản xuất. Việc phát triển chuỗi giá trị khép kín trong sản xuất và chế biến giúp mỗi khâu tạo thêm giá trị cho khâu kế tiếp, giảm tối đa chất thải cuối cùng.

Toàn tỉnh hiện có khoảng 50% diện tích sản xuất áp dụng giảm lượng phân bón, thuốc BVTV góp phần giảm được chi phí sản xuất, giảm ô nhiễm môi trường, tăng thu nhập cho người sản xuất.

Khoảng 95% hộ chăn nuôi heo quy mô lớn đã áp dụng hầm biogas, khoảng 80% hộ chăn nuôi bò đã thu gom phân bò phơi khô bán; 100% hộ chăn nuôi gà theo hình thức gia trại, trang trại đã thu gom hầu hết phân để làm phân bón hữu cơ.

Tỉnh có đàn bò khá lớn 490 ngàn con nên tận dụng được hơn 70% các sản phẩm phụ trong NN như rơm, thân bắp, đậu phộng, khoai lang, khoai mì,…

Ông Trần Văn Hiền- Giám đốc HTX Sản xuất và tiêu thụ rau an toàn Phước Hậu (phường Phước Hậu) cho biết: HTX đồng hành trong phát triển sản xuất theo hướng VietGAP và hữu cơ thân thiện với môi trường, tích cực hỗ trợ thành viên, nông dân liên kết trong tiêu thụ sản phẩm.

HTX luôn chú trọng sản xuất an toàn, ưu tiên các loại phân bón hữu cơ, thuốc BVTV có nguồn gốc sinh học. Nhờ vậy, sản phẩm của HTX luôn an toàn, sản lượng tăng cao, người tiêu dùng tin cậy. HTX còn đầu tư hệ thống nhà lưới, áp dụng công nghệ tưới nước tự động để chăm sóc rau màu.

Giám đốc HTX NN Phước Hảo (xã Hưng Mỹ) Trương Hòa Thuận cho biết: HTX đã đầu tư hệ thống thiết bị phục vụ sản xuất gồm lò sấy lúa, máy gặt đập liên hợp, máy bay phun thuốc BVTV, máy xay xát gạo, máy sạ hàng theo cụm. Đây là những thiết bị hỗ trợ cho quy trình kỹ thuật canh tác lúa ngập khô xen kẽ, giúp tiết kiệm nước, giảm phát thải khí mê-tan.

Qua 4 vụ thực hiện mô hình trồng lúa chất lượng cao, phát thải thấp, cho thấy mô hình giúp giảm khoảng 60% lượng lúa giống, 20% phân bón, giảm ít nhất 2 lần phun thuốc BVTV, năng suất bình quân đạt từ 7-8 tấn/ha tùy từng vụ, lợi nhuận tăng thêm từ 6-8 triệu đồng/ha so với ruộng ngoài mô hình.

Xây dựng nền nông nghiệp xanh, bền vững

Theo ngành NN, mô hình NN tuần hoàn được coi là “chìa khóa” để giải quyết yêu cầu về sử dụng tiết kiệm nguồn tài nguyên, ứng phó với biến đổi khí hậu, hướng tới phát triển bền vững, hài hòa lợi ích kinh tế và môi trường. NN tuần hoàn vừa là yêu cầu bắt buộc, vừa là động lực tiến tới nền NN xanh, chi phí thấp, gia tăng chuỗi giá trị, thay đổi thói quen canh tác lạc hậu, giảm phát thải khí nhà kính, giảm ô nhiễm môi trường.

Sự chuyển biến về nhận thức và hành động kinh tế tuần hoàn trong NN đã thực sự rõ nét trong những năm gần đây. Từ cánh đồng lúa đến vườn cây ăn trái, nhiều nông dân trong tỉnh đã chủ động thay đổi tư duy sản xuất, tận dụng phụ phẩm, giảm chi phí đầu vào, góp phần hình thành các mô hình NN xanh, NN tuần hoàn mang lại hiệu quả kinh tế và môi trường.

Song vẫn còn một số khó khăn nhất định trong việc thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, như: nhận thức của một bộ phận người dân và cơ sở sản xuất còn hạn chế, chưa quan tâm đến tận dụng, tái chế các phụ phẩm NN, gây ô nhiễm môi trường; quy mô sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, khó hình thành chuỗi tuần hoàn khép kín; thiếu nguồn vốn đầu tư cho công nghệ tái chế, xử lý phụ phẩm; hạ tầng thu gom, xử lý chất thải NN chưa đồng bộ; việc chuyển đổi sang sản xuất theo hướng hữu cơ còn hạn chế…

Theo ông Trần Trường Giang- Phó Giám đốc Sở NN và Môi trường, thời gian tới, ngành NN tỉnh sẽ thúc đẩy phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn; tăng trưởng kinh tế gắn với tiết kiệm tài nguyên, giảm phát thải, hạn chế ô nhiễm, suy thoái môi trường. Xây dựng, thí điểm và nhân rộng các mô hình sử dụng hiệu quả tài nguyên, tái chế, tái sử dụng chất thải, mô hình sản xuất- kinh doanh theo hướng tuần hoàn. Chủ động giám sát, ứng phó với biến đổi khí hậu, giảm nhẹ phát thải khí nhà kính. Phát triển các mô hình kinh tế xanh, ít chất thải, các bon thấp, kinh tế tuần hoàn trong sản xuất NN.

Khuyến khích áp dụng các mô hình sản xuất NN thông minh, sử dụng năng lượng tái tạo, tiết kiệm nước và vật tư NN, giảm phát thải khí nhà kính. Đồng thời, thúc đẩy phát triển NN sinh thái, NN hữu cơ gắn với bảo tồn đa dạng sinh học và cân bằng sinh thái. Tăng cường liên kết giữa các ngành, các địa phương trong quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu, góp phần xây dựng nền NN xanh, bền vững và thân thiện với môi trường.

Bài, ảnh: NGUYÊN KHANG