Trang thông tin điện tử tổng hợp
Trang thông tin điện tử tổng hợp

Tin mới Tin mới

Chi tiết tin tức
A- A A+ | Trong Tăng tương phản Giảm tương phản

Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh: Hạ tầng cốt lõi cho thị trường

Đại biểu Quốc hội đánh giá cao quy định về Sở giao dịch hàng hóa trong Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh, đề nghị làm rõ thị trường giao ngay tập trung.

Quy định mới, phù hợp xu thế

Sáng 20/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh. Sở giao dịch hàng hóa, thị trường giao ngay tập trung và mô hình sở hữu là những nội dung được nhiều đại biểu phân tích sâu.

Đại biểu Trịnh Xuân An (Đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Nai) tán thành sự cần thiết ban hành Luật. Theo đại biểu, đây là một luật rất khó, rất mới, nhưng những nội dung đã được chuẩn bị đã phần nào đáp ứng được yêu cầu đặt ra. Dự thảo kế thừa Mục 3 Chương II của Luật Thương mại, từ Điều 63 đến Điều 73, về mua bán hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa nên có một nền tảng rất đầy đủ.

Đại biểu cho rằng mục tiêu cao nhất của đạo luật là tạo hành lang pháp lý để thúc đẩy sản xuất kinh doanh, giúp người sản xuất và doanh nghiệp phòng ngừa biến động giá, nâng cao giá trị sản phẩm. Đại biểu đánh giá cao Điều 5 của dự thảo, vừa là nguyên tắc vừa là mục tiêu mà toàn bộ Luật phải tuân theo. Với Chương II về Sở giao dịch hàng hóa, đại biểu nhận định dự thảo đã có những quy định "hết sức mới, hết sức phù hợp với xu thế quốc tế về Sở giao dịch hàng hóa".

Đại biểu Trịnh Xuân An, Đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Nai.

Đại biểu Trịnh Xuân An, Đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Nai.

Đại biểu ghi nhận khoản 9 Điều 12 và khoản 1 Điều 32 cho phép Sở giao dịch hàng hóa tổ chức cả thị trường giao ngay tập trung và thị trường phái sinh, hướng đi phù hợp với điều kiện của Việt Nam. Giao ngay có tổ chức giúp chuẩn hóa hàng hóa, minh bạch thông tin, tạo dữ liệu giá; phái sinh giúp quản trị rủi ro trong kinh doanh; hai thị trường hỗ trợ cho nhau.

Để làm rõ địa vị của thị trường giao ngay tập trung, đại biểu đề nghị bổ sung nội dung này vào Điều 1 về phạm vi điều chỉnh, đồng thời tách Điều 32 thành phần giao ngay tập trung và phần phái sinh. Đại biểu cũng đề nghị hoàn thiện Điều 29, Điều 30 theo hướng tận dụng kho hiện có, kết nối vùng nguyên liệu, cơ sở chế biến, trung tâm logistics, để mặt hàng thế mạnh như cà phê giảm được chi phí trung gian.

Về mô hình Sở giao dịch hàng hóa, đại biểu cho rằng mỗi mô hình, từ 100% vốn nhà nước, Nhà nước nắm cổ phần chi phối tới huy động vốn xã hội như dự thảo đang thiết kế, đều có ưu điểm riêng. Đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục đánh giá, so sánh để có mô hình phù hợp với thị trường Việt Nam; bổ sung tại Điều 11 nguyên tắc kiểm soát sở hữu trực tiếp, gián tiếp, thẩm định năng lực cổ đông lớn, chủ sở hữu hưởng lợi.

Đại biểu cho rằng hàng hóa phái sinh vừa là sản phẩm tài chính vừa là sản phẩm hàng hóa, liên quan đến trách nhiệm của Bộ Công Thương và các bộ, ngành nên cần tiếp tục rà soát để quy định cho hợp lý.

Thị trường giao ngay là nền tảng

Đại biểu Nguyễn Trường Giang (Đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng) cơ bản nhất trí với nhiều nội dung của dự thảo Luật và tập trung góp ý về phạm vi điều chỉnh.

Đồng tình với đại biểu Trịnh Xuân An, đại biểu nhấn mạnh thị trường giao ngay tập trung qua Sở giao dịch hàng hóa chính là nền tảng trực tiếp tạo ra chỉ số giá tham chiếu minh bạch, cung cấp dữ liệu về giá để vận hành các hợp đồng phái sinh. Đại biểu ghi nhận khoản 9 Điều 12 và Điều 32 đã cho phép Sở giao dịch hàng hóa tổ chức thị trường giao ngay tập trung song song với thị trường phái sinh. Thực tiễn năm 2026, Thành phố Hồ Chí Minh đã thành lập sàn giao dịch hàng hóa chuyên biệt là sàn giao dịch thịt heo phân mảnh.

Đại biểu Nguyễn Trường Giang, Đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng.

Đại biểu Nguyễn Trường Giang, Đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng.

Theo đại biểu, đưa thị trường giao ngay tập trung vào phạm vi điều chỉnh sẽ giúp chuẩn hóa chất lượng, phát triển kho bãi, logistics, chứng thư kho điện tử, minh bạch hóa giá cả cho cao su, cà phê, hạt điều, hồ tiêu, hạn chế tình trạng người sản xuất phụ thuộc thương lái. "Để phát triển thị trường hàng hóa hiện đại thì cần quan tâm phát triển cả thị trường hàng hóa vật chất và thị trường hàng hóa phái sinh. Hai loại hình này sẽ bổ sung cho nhau trong quá trình lưu thông, hình thành giá và quản trị rủi ro", đại biểu nói.

Đại biểu đề nghị bổ sung quy định về tổ chức thị trường giao ngay tập trung vào khoản 1 Điều 1. Khi đó, tên Luật có thể là Luật Giao dịch hàng hóa qua Sở giao dịch hàng hóa, tương tự Luật Chứng khoán hiện điều chỉnh cả cổ phiếu, trái phiếu, chứng quyền và chứng khoán phái sinh.

Về khoản 2 Điều 1, đại biểu đề nghị chỉnh lý theo hướng: Luật không điều chỉnh các hoạt động liên quan đến chứng khoán, tiền tệ, ngoại hối, vàng và các công cụ tài chính đã được pháp luật chuyên ngành quy định. Tổ chức tín dụng cung ứng sản phẩm phòng ngừa rủi ro biến động giá cả hàng hóa cũng phải đáp ứng điều kiện của Luật này, tương tự tổ chức tín dụng tham gia thị trường chứng khoán chịu sự điều chỉnh của Luật Chứng khoán.

Chuẩn mực cao cho mọi chủ thể

Đại biểu Trần Thị Hải Hà (Đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng) tán thành sự cần thiết ban hành Luật. Theo đại biểu, Luật tạo được bước tiến khi thiết lập khuôn khổ đủ chặt chẽ để bảo vệ an toàn hệ thống nhưng đủ linh hoạt để huy động nguồn lực xã hội, hỗ trợ doanh nghiệp phòng ngừa rủi ro giá, từng bước hình thành giá tham chiếu cho các mặt hàng có thế mạnh của Việt Nam.

Đại biểu cho rằng an toàn của thị trường không phụ thuộc đơn thuần vào chủ thể sở hữu là nhà nước hay tư nhân mà phụ thuộc vào năng lực tài chính, quản trị, hạ tầng công nghệ, cơ chế giám sát và trách nhiệm giải trình.

Đại biểu Trần Thị Hải Hà, Đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng.

Đại biểu Trần Thị Hải Hà, Đại biểu Quốc hội thành phố Hải Phòng.

Đại biểu ghi nhận từ Điều 11 đến Điều 15 đã quy định điều kiện về vốn, cơ cấu sở hữu, công nghệ, quyền kiểm soát và tính độc lập; dự thảo cũng đã mở theo hướng cho phép nhiều thành phần kinh tế tham gia. "Tôi cơ bản đồng tình", đại biểu nói, đồng thời đề nghị quy định rõ hơn nguyên tắc giới hạn sở hữu, kiểm soát người có liên quan, xung đột lợi ích, tiêu chuẩn cổ đông sáng lập, người quản lý.

Theo đại biểu, dự thảo đã phân định Sở giao dịch hàng hóa tổ chức, vận hành, giám sát thị trường; Trung tâm thanh toán bù trừ quản lý ký quỹ, thanh toán, xử lý mất khả năng thanh toán. Trung tâm thanh toán bù trừ là tuyến phòng thủ cuối cùng trước rủi ro lan truyền nên hai thiết chế cần được tổ chức thành pháp nhân riêng, độc lập về nghiệp vụ và quản trị rủi ro.

Về vai trò Nhà nước, đại biểu Trần Thị Hải Hà cho rằng Nhà nước giữ vai trò kiến tạo luật chơi, cấp phép, giám sát, cảnh báo và can thiệp khi có rủi ro hệ thống. Dẫn kinh nghiệm hợp đồng dầu cọ của Malaysia, đại biểu đề nghị ưu tiên một số hàng hóa có thế mạnh, làm chắc từng bước, xây dựng hệ sinh thái giao nhận, kiểm định, lưu kho minh bạch.

Trọng Tùng