Kỳ cuối: Hội nhập vào chuỗi giá trị toàn cầu

Nhiều sản phẩm dừa của tỉnh đạt tiêu chuẩn OCOP 3 đến 5 sao.

Một số mô hình sản xuất xanh, kinh tế tuần hoàn, nông nghiệp sinh thái trong ngành dừa đã bước đầu hình thành, tạo tiền đề cho quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Công ty CP Xuất nhập khẩu Bến Tre (Betrimex) là một trong những DN dẫn đầu và tiên phong trong việc xây dựng vùng nguyên liệu dừa hữu cơ theo hướng phát triển bền vững tại tỉnh.

Trở lại với câu chuyện của HTX Dịch vụ nông nghiệp Công bằng Hưng Lễ (xã Hưng Nhượng), ngay từ khi HTX thành lập, Betrimex đã hợp đồng liên kết chặt chẽ với HTX, với định hướng xây dựng vùng nguyên liệu hữu cơ đạt tiêu chuẩn xuất khẩu. Vỏn vẹn 36 thành viên ban đầu, đến nay HTX đã phát triển lớn mạnh với 567 thành viên, tổng diện tích dừa hữu cơ hơn 765ha. Điều này khẳng định tính đúng đắn và hiệu quả của mô hình.

Điểm đặc biệt khi nông dân tham gia HTX sẽ được tập huấn, đào tạo sâu về kỹ thuật sản xuất theo tiêu chuẩn hữu cơ USDA Organic, đáp ứng yêu cầu xuất khẩu sang châu Âu, Hoa Kỳ. Được biết, USDA Organic là chứng nhận hữu cơ uy tín của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ, xác nhận sản phẩm chứa ít nhất 95% thành phần hữu cơ, không dùng phân bón tổng hợp, thuốc trừ sâu cấm, hay sinh vật biến đổi gien (GMO).

Ông Nguyễn Cường Dũng- Trưởng Phòng Thu mua nông nghiệp Betrimex cho biết: Liên kết sản xuất hữu cơ là chìa khóa để mở cánh cửa cho trái dừa Việt Nam bước vào các thị trường lớn như: Mỹ, EU và Nhật Bản. Đây là “tấm vé” thông hành ra thế giới, mang lại lợi ích thiết thực cho hệ sinh thái nông nghiệp. Đồng thời, việc loại bỏ hóa chất giúp cải tạo đất, bảo vệ sức khỏe cho chính người sản xuất và cộng đồng.

Nông dân Nguyễn Văn Trãi, có hơn 40 năm gắn bó với cây dừa và là thành viên HTX Dịch vụ nông nghiệp Công bằng Hưng Lễ phấn khởi: “Canh tác dừa hữu cơ có lợi trước mắt là vấn đề bảo vệ môi trường, bảo vệ sức khỏe con người tránh những độc hại do hóa chất. Về hiệu quả kinh tế, dừa hữu cơ cho chất lượng và năng suất ổn định và cao hơn so với vô cơ, được công ty cam kết bao tiêu thu mua với giá cao hơn thị trường bên ngoài từ 5-15%, giúp nông dân ổn định thu nhập, nâng cao đời sống vật chất…”.

“Ngoài việc thu mua dừa với giá ổn định, hàng năm công ty còn trích một phần trực tiếp hỗ trợ ngược lại cho HTX để triển khai chương trình phát triển cộng đồng. Riêng năm 2025, nguồn quỹ phúc lợi của HTX đã đóng góp khoảng 1,2 tỷ đồng đầu tư xây dựng giao thông nông thôn và nhiều hoạt động an sinh xã hội tại địa phương như: trao tặng học bổng cho học sinh, tặng quà cho hộ nghèo, cận nghèo, hỗ trợ xóa nhà dột nát, hỗ trợ người bị bệnh nan y, tặng bồn chứa nước ngọt, thùng đựng rác, phân hữu cơ…”, ông Nguyễn Văn Chúc- Chủ tịch Hội đồng quản trị HTX Dịch vụ nông nghiệp Công bằng Hưng Lễ cho biết.

“Thời gian tới, Betrimex tăng cường canh tác hữu cơ cho nông dân, phát triển chuỗi liên kết từ vùng nguyên liệu đến chế biến, tuần hoàn, phát thải thấp. Mục tiêu phát triển hữu cơ lên 30 ngàn hecta đến 2030 và tận dụng các quy định mới về chứng chỉ carbon để nâng cao thu nhập cho bà con”, ông Nguyễn Cường Dũng khẳng định.

Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng lần đầu tiên xác lập chuyển đổi xanh và kinh tế tuần hoàn như những định hướng chiến lược quan trọng của mô hình tăng trưởng mới. Theo đó, không chỉ dừng lại ở việc khuyến khích bảo vệ môi trường hay sử dụng tiết kiệm tài nguyên, mà nhấn mạnh yêu cầu tái cấu trúc toàn ngành và không gian phát triển theo hướng xanh, tuần hoàn và phát thải thấp.

Vùng trồng dừa uống nước canh tác theo tiêu chuẩn hữu cơ tại xã Phú Túc.

Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ I nhiệm kỳ 2025-2030 đã chỉ rõ mục tiêu đến 2030 là đẩy mạnh chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi số, ứng dụng mạnh mẽ khoa học- công nghệ vào sản xuất. Việc đẩy mạnh đổi mới mô hình tăng trưởng là một trong những giải pháp trọng tâm. Đồng thời, triển khai thực hiện hiệu quả các nghị quyết trụ cột của Bộ Chính trị; trong đó, tập trung cụ thể hóa thực hiện nhiệm vụ, giải pháp đột phá Nghị quyết số 57-NQ/TW và Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị được xác định là khâu đột phá của tỉnh.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường- Lê Văn Dũng cho hay, toàn tỉnh hiện có hơn 30 ngàn hecta trồng dừa đạt chứng nhận hữu cơ, với sản lượng dừa hữu cơ trung bình đạt khoảng 337,8 triệu trái. Hiện nay, các vùng nguyên liệu dừa hữu cơ áp dụng các tiêu chuẩn hữu cơ quốc tế như: Mỹ (USDA), Nhật (JAS), Liên minh châu Âu (EU) và một số ít diện tích áp dụng theo tiêu chuẩn hữu cơ Trung Quốc (China), Hàn Quốc (KOR),
Đài Loan (Taiwan)…

Song song đó, công tác quản lý, giám sát dữ liệu vùng trồng, mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói thực hiện theo quy định. Qua quá trình kiểm tra, giám sát, đa số các vùng trồng, cơ sở đóng gói tuân thủ các quy định của Việt Nam, nước nhập khẩu, thực hiện hồ sơ lưu tại vùng trồng đầy đủ quy định của một vùng trồng xuất khẩu. Đây cũng là kết quả bước đầu trong quản lý dữ liệu, chuyển đổi số trong ngành dừa.

Dựa trên những tiềm năng, thế mạnh sẵn có và với tinh thần quyết liệt trong triển khai Nghị quyết Đại hội Đảng các cấp, ngay từ đầu năm 2026, UBND tỉnh đã tập trung thực hiện đồng bộ các nhóm giải pháp.

Theo đó, Phó Chủ tịch UBND tỉnh- Châu Văn Hòa đã chủ trì, thường xuyên làm việc với các địa phương có diện tích trồng dừa trên địa bàn tỉnh, DN, HTX ngành dừa và sở, ngành, hiệp hội. Qua đó, nhằm xây dựng, củng cố siết chặt mối liên kết trong chuỗi dừa, gắn với lộ trình về chuyển đổi sản xuất theo hướng an toàn, hữu cơ tại mỗi xã, phường có diện tích trồng dừa. Đây được xem là một hành động cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội Đảng các cấp, cũng như tính quyết liệt trong thực hiện chương trình phát triển ngành dừa, góp phần vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số của tỉnh.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh- Châu Văn Hòa đề nghị, HTX và DN ngành dừa lập dự án để hưởng hỗ trợ từ Nghị định số 98/2018/NĐ-CP, gồm: hỗ trợ tối đa 30% chi phí đầu tư máy móc, hạ tầng sơ chế, kho lạnh; hỗ trợ 100% chi phí tư vấn liên kết và đào tạo kỹ thuật cho thành viên HTX; hỗ trợ chi phí xây dựng chứng nhận chất lượng (VietGAP, GlobalGAP, hữu cơ), cũng như để tập trung xây dựng thương hiệu dừa tỉnh, nhằm phát triển thị trường nội địa và thương hiệu dừa Việt Nam, mở rộng thị trường quốc tế.

Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với các viện, trường nghiên cứu, tuyển chọn và chuyển giao giống dừa tốt, có năng suất, chất lượng và giá trị kinh tế cao phù hợp với điều kiện sản xuất, có khả năng chống chịu sâu bệnh, thích ứng biến đổi khí hậu, đáp ứng nhu cầu của thị trường; quản lý công tác sản xuất giống, xây dựng tiêu chuẩn các giống dừa. DN, HTX cần phối hợp đăng ký với các địa phương về diện tích liên kết, chuyển đổi canh tác hữu cơ, xây dựng mã số vùng trồng theo yêu cầu của nước nhập khẩu.

Mục tiêu đến cuối năm 2026, toàn tỉnh phát triển thêm hơn 13 ngàn hecta dừa hữu cơ, lũy kế đạt hơn 44 ngàn hecta hữu cơ/122 ngàn hecta dừa. Đồng thời, thực hiện tiêu thụ qua hợp đồng với DN đạt hơn 70% vào năm 2030, nhằm bảo đảm ổn định thu nhập, đời sống người trồng dừa.