Tập trung chuẩn hóa mã số vùng trồng sầu riêng

Đông lạnh sầu riêng xuất khẩu, tại Công ty CP Tập đoàn Xuất nhập khẩu trái cây Chánh Thu, xã Chợ Lách.

Sầu riêng là loại cây trồng mang lại giá trị kinh tế cao, trở thành một trong những mặt hàng xuất khẩu chủ lực của ngành nông nghiệp tỉnh. Nghị định số 38/2026/NĐ-CP quy định về nhập khẩu cây mang theo bầu đất và MSVT, mã số cơ sở đóng gói là văn bản pháp lý đầu tiên quy định đầy đủ về điều kiện kỹ thuật, trình tự cấp mã số, cơ chế giám sát và xử lý vi phạm. Đây là nền tảng quan trọng để chuyên nghiệp hóa sản xuất, hướng đến mục tiêu phát triển bền vững.

Thị trường xuất khẩu đang ngày càng nâng cao yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, kiểm dịch thực vật và an toàn thực phẩm. Đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội để ngành hàng sầu riêng chuyển sang giai đoạn phát triển chiều sâu thông qua việc xây dựng MSVT.

Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh, hiện toàn tỉnh có khoảng 8,505 ngàn hecta sầu riêng nhưng diện tích được cấp MSVT xuất khẩu còn khiêm tốn. Năm 2026, các địa phương đăng ký xây dựng thêm 1,279 ngàn hecta MSVT phục vụ xuất khẩu. Hiện có 12 HTX và 44 tổ hợp tác tham gia xây dựng vùng trồng để xuất khẩu sang thị trường Trung Quốc. Trước đó, khu vực các huyện thuộc địa bàn quản lý cũ đã xây dựng được 15 MSVT với diện tích 443ha.

Tuy nhiên, theo đồng chí Lê Văn Dũng- Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh, quá trình này vẫn đối mặt nhiều khó khăn do sản xuất còn nhỏ lẻ, manh mún, tập quán canh tác chưa đồng nhất. Việc ghi chép nhật ký sản xuất và liên kết giữa nông dân với doanh nghiệp chưa bền chặt. Nhiều hộ dân vẫn duy trì thói quen bán “xô” qua thương lái thay vì tham gia chuỗi liên kết minh bạch.

Đáng chú ý là tình trạng sử dụng không đúng MSVT. Khi hàng hóa không đạt chuẩn được xuất khẩu dưới danh nghĩa mã số đã cấp, toàn bộ vùng trồng có nguy cơ bị đình chỉ hoặc thu hồi mã số. Nghị định 38 quy định rõ: Vùng trồng muốn được cấp mã số phải bảo đảm sản xuất đồng nhất, có hồ sơ quản lý và truy xuất được nguồn gốc sản phẩm.

Một trong những điểm mới của Nghị định 38 là quy định về diện tích tối thiểu 10ha đối với cây lâu năm và phải áp dụng quy trình sản xuất đồng nhất. Điều này đòi hỏi những hộ nông dân nhỏ lẻ phải liên kết lại thông qua tổ hợp tác hoặc HTX để đủ điều kiện được cấp mã số. Thời hạn để hoàn tất chuyển đổi MSVT theo quy định mới là trước ngày 26/6/2026.

Nhà vườn trồng sầu riêng xã Tân Phú dùng kỹ thuật phủ bạc, sản xuất nghịch vụ.

Để tháo gỡ khó khăn về năng lực quản lý của HTX, tỉnh đang tích cực thực hiện Nghị quyết số 36/2025 của HĐND tỉnh, hỗ trợ lên đến 3 tỷ đồng cho HTX xây dựng kho bãi, mua sắm thiết bị. Đây là nguồn lực quan trọng để các đơn vị tự chủ trong sơ chế và liên kết trực tiếp với doanh nghiệp xuất khẩu. Đồng thời, ngành nông nghiệp đã tập huấn sử dụng nhật ký điện tử FarmDiary trên nền tảng số cho nông dân và cán bộ địa phương để quản lý vùng trồng khoa học hơn.

Trung Quốc hiện là thị trường tiêu thụ sầu riêng lớn nhất nhưng cũng ngày càng khắt khe về tiêu chuẩn kỹ thuật. Theo các quy định mới, sầu riêng xuất khẩu phải có nguồn gốc từ vùng trồng được đăng ký và giám sát chặt chẽ về dư lượng thuốc BVTV, kim loại nặng. Đặc biệt, đối với sầu riêng đông lạnh, doanh nghiệp chế biến phải đăng ký với Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) theo Lệnh 280.

Bà Nguyễn Thị Hồng Thu- Tổng Giám đốc Công ty CP Tập đoàn Xuất nhập khẩu trái cây Chánh Thu chia sẻ, việc đưa sầu riêng vào thị trường Trung Quốc hiện không hề dễ dàng so với các thị trường như Hoa Kỳ hay Úc. Chất lượng không đồng đều và tâm lý bán “mão” của người dân khiến tỷ lệ thu mua của các đơn vị liên kết đôi khi chỉ đạt 20-30% sản lượng. Điều này đặt ra bài toán phải chuẩn hóa quy trình từ khâu canh tác.

Để kiểm soát rủi ro về an toàn thực phẩm, ngành nông nghiệp tỉnh phối hợp cùng Viện Môi trường Nông nghiệp đã lấy 550 mẫu đất và nước tại các vùng trọng điểm để phân tích mức độ ô nhiễm kim loại nặng. Chỉ cần một lô hàng vi phạm, phía đối tác có thể áp dụng biện pháp cảnh báo hoặc tạm dừng nhập khẩu đối với cả MSVT liên quan. Do đó, việc tuân thủ nghiêm ngặt quy trình canh tác và quản lý MSVT là yêu cầu pháp lý và là trách nhiệm để bảo vệ thương hiệu sầu riêng của địa phương, giúp nông sản vươn xa bền vững.