Xây dựng chuỗi liên kết cho ngành thủy sản

Kiểm tra tôm thẻ chân trắng định kỳ là khâu quan trọng trong quy trình nuôi của HTX Nông nghiệp Long Khánh. Ảnh: SƠN TUYỀN

Thời gian qua, sản xuất thủy sản của tỉnh từng bước phát triển về quy mô và chất lượng. Nhiều vùng nuôi được đầu tư theo hướng tập trung, ứng dụng tiến bộ kỹ thuật hiện đại. Tuy nhiên, thực tế sản xuất vẫn chủ yếu ở quy mô nhỏ lẻ, sự liên kết giữa các khâu từ cung ứng đầu vào đến tiêu thụ sản phẩm chưa thực sự chặt chẽ. Điều này khiến việc kiểm soát chất lượng và nâng cao giá trị gia tăng gặp trở ngại.

Theo ông Nguyễn Công Thức- Chi cục Thủy sản, Kiểm ngư và Biển đảo (thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường), chuỗi giá trị thủy sản là sự liên kết đồng bộ từ khâu cung ứng con giống, thức ăn, vật tư đến nuôi trồng, thu hoạch và chế biến. Khi mắt xích này được kết nối nhịp nhàng, người sản xuất sẽ chủ động hơn trong việc truy xuất nguồn gốc, đáp ứng tiêu chuẩn khắt khe của thị trường xuất khẩu.

Giá trị sản phẩm thủy sản hình thành qua quá trình sơ chế, bảo quản và xây dựng thương hiệu. Thực tiễn đòi hỏi người nuôi cần chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy sản xuất nông nghiệp thuần túy sang tư duy kinh tế, lấy nhu cầu thị trường làm định hướng phát triển.

Việc tham gia vào chuỗi liên kết giúp hộ sản xuất giảm thiểu chi phí trung gian, chia sẻ rủi ro dịch bệnh và nâng cao hiệu quả kinh tế trên cùng một đơn vị diện tích. Hiện nay, hiệp định thương mại tự do mở ra cơ hội lớn cho xuất khẩu nhưng cũng đặt ra yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn thực phẩm, phát triển xanh và giảm phát thải. Đây là áp lực buộc ngành thủy sản phải đổi mới phương thức vận hành theo hướng minh bạch, bền vững.

Điển hình cho mô hình liên kết hiệu quả là HTX Nông nghiệp Long Khánh. Với 60 thành viên, HTX tổ chức nuôi tôm thẻ chân trắng thâm canh mật độ cao trên quy mô hơn 120ha. Với gần 200 ao nuôi, sản lượng mỗi năm đạt từ 800 đến 1,2 ngàn tấn tôm thương phẩm. Tham gia HTX, thành viên thuận lợi hơn trong việc áp dụng quy chuẩn kỹ thuật đồng bộ và kết nối tiêu thụ ổn định.

Ông Ngô Văn Đệ- Chủ tịch Hội đồng quản trị HTX cho biết, dù đối mặt với diễn biến thời tiết thất thường và dịch bệnh nguy hiểm như EHP, TPD hay bệnh phân trắng, HTX vẫn duy trì năng suất nhờ chủ động điều chỉnh quy trình nuôi và tăng cường quản lý môi trường ao.

Để gia tăng tính chủ động, HTX phối hợp với doanh nghiệp xây dựng trung tâm xét nghiệm bệnh học độc lập. Công trình này giúp kiểm soát chặt chẽ chất lượng nguồn nước và con giống ngay từ đầu vào, giảm thiểu rủi ro dịch bệnh phát sinh.

Để chuỗi giá trị vận hành thông suốt, hiệu quả, HTX mong muốn tiếp tục nhận được sự hỗ trợ về hạ tầng vùng nuôi, đẩy mạnh chuyển đổi số và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Việc đạt được chứng nhận quốc tế như VietGAP, BAP hay ASC là mục tiêu quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh, đưa con tôm địa phương vươn xa ra thị trường toàn cầu.

Phát triển chuỗi giá trị thủy sản bền vững đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của “4 nhà”, trong đó vai trò dẫn dắt của Nhà nước và doanh nghiệp mang tính quyết định. Mô hình hợp tác công- tư giúp người sản xuất trở thành đối tác trực tiếp, hưởng lợi từ chính sách ưu đãi và công nghệ tiên tiến.

Nhà nước tập trung hoàn thiện hạ tầng, ban hành cơ chế hỗ trợ; doanh nghiệp bảo đảm vốn, công nghệ và thị trường; HTX cùng nông dân trực tiếp sản xuất theo quy trình thống nhất. Sự phối hợp nhịp nhàng này giúp xóa bỏ tình trạng sản xuất manh mún, tạo ra nguồn sản phẩm lớn, đồng nhất về chất lượng, sức cạnh tranh cao.

Nhằm hỗ trợ kinh tế tập thể, tỉnh ban hành nhiều chính sách hỗ trợ HTX giai đoạn 2026-2030. Ông Thái Phước Lộc- Chủ tịch Liên minh HTX tỉnh nhấn mạnh, chính sách tập trung vào đầu tư kho chứa, nhà xưởng, đổi mới công nghệ và thu hút lao động có chuyên môn về cơ sở. Đây là giải pháp quan trọng giải quyết bài toán về vốn và công nghệ cho HTX thủy sản.

Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX tỉnh với vốn điều lệ 40 tỷ đồng đang trở thành nguồn lực thiết thực. Ông Đỗ Thanh Sang- Giám đốc Quỹ Hỗ trợ phát triển HTX tỉnh khẳng định, nguồn vốn ưu đãi giúp các đơn vị có phương án sản xuất khả thi sớm tiếp cận tài chính để mở rộng quy mô, nâng cấp trang thiết bị.

Thực tế minh chứng, liên kết chuỗi giá trị chỉ đạt thành công khi có sự gắn kết chặt chẽ giữa các bên. Khi vùng nuôi được quy hoạch bài bản gắn với nhà máy chế biến và hệ thống phân phối, giá trị thủy sản được bảo đảm, hạn chế tình trạng tiêu thụ bấp bênh.

Trong xu thế nông nghiệp xanh, việc xây dựng chuỗi liên kết bền vững tiếp tục là hướng đi chiến lược giúp ngành thủy sản tỉnh nâng cao sức cạnh tranh, khẳng định vị thế. Sự chuyển mình này giúp mang lại thu nhập ổn định cho người dân, đóng góp tích cực vào quá trình chuyển đổi số, hiện đại hóa nông nghiệp nông thôn tại địa phương.