Hướng tới mục tiêu phát triển kinh tế xanh, bền vững

Mô hình “nhà máy xanh” tại Công ty TNHH May mặc Leader (Việt Nam).

Những năm gần đây, khái niệm công nghiệp xanh không còn là khẩu hiệu mà đã trở thành yêu cầu hiện hữu đối với cộng đồng DN. Nếu trước đây lợi thế cạnh tranh chủ yếu đến từ chi phí nhân công thấp, nguồn nguyên liệu dồi dào hoặc quy mô sản xuất thì hiện nay, yếu tố môi trường đang ngày càng giữ vai trò quyết định trong việc lựa chọn nhà cung cấp của các tập đoàn đa quốc gia.

Các thị trường xuất khẩu lớn liên tục siết chặt quy định liên quan đến phát thải khí nhà kính, truy xuất nguồn gốc, sử dụng năng lượng tái tạo, trách nhiệm xã hội và tiêu chuẩn môi trường trong toàn bộ chuỗi sản xuất. Điều này buộc DN phải thay đổi tư duy, chuyển từ mục tiêu “sản xuất nhiều” sang “sản xuất hiệu quả và bền vững”.

Theo ông Nguyễn Hữu Tường Quân- Chuyên viên cao cấp (Bộ phận Đối ngoại, Công ty CP Acecook Việt Nam), hiện nay, nhà máy Acecook Vĩnh Long mới được xây dựng theo mô hình nhà máy xanh, thông qua việc tích hợp giải pháp tiết kiệm năng lượng và giảm thiểu tác động môi trường. Tại nhà máy, có lắp đặt lò hơi sinh khối sử dụng nhiên liệu biomass, với công suất 30 tấn/giờ, so với lò hơi đốt than có cùng công suất sẽ giảm được khoảng 75 ngàn tấn CO2/năm.

“Không gian sản xuất được quy hoạch hài hòa cùng mảng xanh trong khuôn viên nhà máy, đồng thời ứng dụng giải pháp quản trị thông minh nhằm tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên và nâng cao hiệu quả vận hành toàn nhà máy... Trong thời gian tới, nhà máy dự kiến sẽ lắp đặt thêm hệ thống điện năng lượng mặt trời giúp làm giảm phát thải khoảng 4,7 ngàn tấn CO2/năm. Đây là nền tảng để DN mở lối tương lai, hướng tới mô hình sản xuất hiện đại, xanh và thông minh, phù hợp với chiến lược phát triển bền vững dài hạn của Acecook Việt Nam”- ông Quân cho biết thêm.

Nhiều DN FDI tại tỉnh lựa chọn mô hình “nhà máy xanh”. Tiêu biểu như Công ty TNHH May mặc Leader (Việt Nam), với công trình được thiết kế theo tiêu chuẩn LEED của Hội đồng Công trình xanh Hoa Kỳ (U.S. Green Building Council), một tổ chức phi chính phủ chuyên đánh giá công trình, tòa nhà đạt chuẩn thân thiện với môi trường.

Theo định hướng phát triển của tỉnh, công nghiệp thời gian tới sẽ ưu tiên ngành có hàm lượng công nghệ cao, giá trị gia tăng lớn, sử dụng năng lượng tiết kiệm, phát thải thấp và thân thiện với môi trường. Đây cũng là cơ sở để nâng cao chất lượng thu hút đầu tư của tỉnh trong thời gian tới.

Theo bà Võ Thị Phương Linh- Head of BD (C&I), Verdant Energy (công ty được thành lập bởi A.P. Møller Capita), chuyển dịch sản xuất, năng lượng xanh là con đường tất yếu để nâng cao năng lực cạnh tranh DN. Đó cũng là giải pháp ứng phó với cơ chế điều chỉnh biên giới carbon của Liên minh châu Âu (CBAM), nhằm bảo vệ DN tiêu thụ điện có định hướng xuất khẩu.

“Các tập đoàn điện tử và dệt may hàng đầu thế giới hiện yêu cầu 100% năng lượng tái tạo trong toàn bộ chuỗi cung ứng, bao gồm phát thải. Năng lượng xanh không còn là một khoản chi phí, mà đã trở thành điều kiện tiên quyết để tiếp cận thị trường. Qua đó cần chuẩn hóa việc triển khai điện mặt trời mái nhà (RTS) tại khu công nghiệp và cụm công nghiệp đã được phê duyệt, nhằm đáp ứng nhu cầu cấp thiết của khu công nghiệp, cụm công nghiệp và DN tiêu thụ điện thứ cấp trong hoạt động sản xuất xanh và tuân thủ yêu cầu xuất khẩu”- bà Linh chia sẻ.

Tỉnh đang từng bước hoàn thiện điều kiện để thúc đẩy phát triển công nghiệp theo hướng xanh và bền vững. Bên cạnh việc đầu tư hạ tầng khu công nghiệp theo hướng đồng bộ, hiện đại, tỉnh ưu tiên thu hút dự án sử dụng công nghệ tiên tiến, ít phát thải, tiết kiệm năng lượng và có giá trị gia tăng cao.

Chương trình khuyến công, hỗ trợ đổi mới công nghệ, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, chuyển đổi số trong sản xuất cũng đang được triển khai nhằm tạo điều kiện để DN, nhất là DN nhỏ và vừa, từng bước tiếp cận mô hình sản xuất hiện đại.

Theo chuyên gia kinh tế, chuyển đổi xanh sẽ là một trong những yếu tố quyết định khả năng cạnh tranh của địa phương trong thu hút đầu tư những năm tới. Các tập đoàn lớn hiện không chỉ quan tâm đến vị trí địa lý, hạ tầng hay chi phí lao động mà còn đánh giá cao địa phương có định hướng phát triển bền vững, môi trường đầu tư minh bạch và hệ sinh thái công nghiệp xanh.

Tỉnh định hướng sẽ sớm trở thành trung tâm năng lượng sạch của vùng ĐBSCLvà cả nước. Trong đó, sản xuất hydro xanh (green hydrogen) là lĩnh vực đột phá với dự án Nhà máy Sản xuất hydro xanh (tổng vốn đầu tư gần 8 ngàn tỷ đồng), sử dụng công nghệ điện phân nước biển bằng năng lượng tái tạo để sản xuất khí hydro và oxy y tế.

Theo ông Nguyễn Văn Phương- Trưởng Ban Quản lý Khu kinh tế, để thúc đẩy sự phát triển dự án công nghiệp xanh, công nghiệp chế biến và chế biến sâu sản phẩm nông nghiệp, các khu công nghiệp mới sẽ được quy hoạch với hạ tầng đồng bộ, hiện đại, ưu tiên công nghệ xử lý chất thải tiên tiến và khuyến khích sử dụng năng lượng tái tạo. Đối với khu công nghiệp hiện hữu, sẽ có lộ trình nâng cấp, “xanh hóa” để đáp ứng tiêu chuẩn bền vững.

“Tập trung thu hút dự án đầu tư vào ngành sử dụng công nghệ sạch, công nghệ cao, quy trình sản xuất khép kín, giảm thiểu phát thải và áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn. Điều này bao gồm việc sử dụng hiệu quả tài nguyên, tái chế, tái sử dụng phế phụ phẩm”- ông Phương chia sẻ.