Tin mới 
Mô hình RAS-IMTA tại xã Nguyễn Việt Khái kết hợp nuôi tôm tuần hoàn với thả cá, góp phần tận dụng dinh dưỡng và ổn định môi trường nước (Ảnh: T.N).
Cà Mau có diện tích nuôi tôm lớn nhất cả nước, ngành tôm đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế, việc làm và thu nhập của người dân. Trước yêu cầu ngày càng cao về chất lượng, truy xuất nguồn gốc, giảm phát thải và thích ứng với biến đổi khí hậu, tỉnh xác định đẩy mạnh khoa học - công nghệ, trong đó RAS-IMTA là một trong những hướng đi quan trọng để phát triển ngành tôm hiện đại, an toàn và bền vững.
Thực hiện kế hoạch của UBND tỉnh Cà Mau về triển khai, nhân rộng mô hình RAS-IMTA, thời gian qua, với sự chỉ đạo của Tỉnh ủy, UBND tỉnh và sự phối hợp của các sở, ngành, địa phương, doanh nghiệp, nhà khoa học và người nuôi, nhiều mô hình đã được khảo sát, thiết kế và đưa vào vận hành. Qua đó, từng bước hình thành liên kết giữa cơ quan quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp và người nuôi, tạo nền tảng để phát triển mô hình theo hướng hiệu quả, an toàn và bền vững.
Thực tế cho thấy, RAS-IMTA bước đầu mang lại hiệu quả tích cực nhờ hệ thống tuần hoàn, ít thay nước, giúp kiểm soát tốt môi trường nuôi, giảm lượng nước thải, hạn chế nguy cơ dịch bệnh và nâng cao hiệu quả sản xuất. Mô hình cũng phù hợp với định hướng phát triển nông nghiệp xanh, kinh tế tuần hoàn, bảo vệ môi trường và thích ứng biến đổi khí hậu.
Gỡ “điểm nghẽn” để người dân mạnh dạn chuyển đổi
Tuy nhiên, tiến độ nhân rộng RAS-IMTA vẫn còn chậm. Năm 2026, Cà Mau đặt mục tiêu triển khai mô hình trên 1.500 ha, nhưng đến nay mới đạt 409,05 ha, khoảng 30% kế hoạch.
Nguyên nhân chủ yếu là hạ tầng vùng nuôi chưa đồng bộ, người dân khó tiếp cận nguồn vốn đầu tư, liên kết giữa doanh nghiệp và người nuôi chưa chặt chẽ. Bên cạnh đó, công tác chuyển giao kỹ thuật, tuyên truyền, tổ chức sản xuất và huy động nguồn lực vẫn còn hạn chế.
Ông Lê Văn Sử - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau cho biết, phát triển mô hình nuôi tôm siêu thâm canh tuần hoàn RAS-IMTA là một trong những định hướng quan trọng nhằm đưa ngành tôm của tỉnh phát triển theo hướng hiện đại, hiệu quả và bền vững.
Theo ông Sử, công tác thông tin, tuyên truyền là một trong những vấn đề cần được khắc phục. Nhiều hộ dân có nhu cầu tham gia nhưng chưa biết tiếp cận mô hình qua kênh nào, cũng như tìm kiếm nguồn hỗ trợ kỹ thuật ra sao.
Sự tham gia của doanh nghiệp vào liên kết sản xuất cũng còn hạn chế so với khu vực người dân tự đầu tư. Do đó, cần có giải pháp để doanh nghiệp tham gia sâu hơn trong hỗ trợ kỹ thuật, đầu tư đầu vào và tổ chức tiêu thụ sản phẩm.
Thực tế tại xã Đầm Dơi cho thấy, khi chính quyền cơ sở làm tốt công tác tuyên truyền, vận động và hỗ trợ kỹ thuật, mô hình có khả năng được người dân tiếp nhận và từng bước nhân rộng.
Hiện xã Đầm Dơi có 59 ha đăng ký triển khai RAS-IMTA với 26 hộ; trong đó 9 hộ đã thực hiện trên tổng diện tích 36,7 ha và tiếp tục nhân rộng khoảng 15 ha.
Ông Lê Thanh Đăng - Đại diện UBND xã Đầm Dơi cho biết, địa phương còn gặp khó khăn do chưa có mô hình điểm được Nhà nước đầu tư để người dân tham quan, đánh giá hiệu quả. Một bộ phận người nuôi còn tâm lý e ngại chuyển đổi bởi phương thức sản xuất hiện tại vẫn mang lại hiệu quả, trong khi RAS-IMTA đòi hỏi vốn đầu tư, kiến thức và trình độ kỹ thuật cao hơn.
Đáng chú ý, hơn 90% hộ nuôi tôm trên địa bàn đang phụ thuộc vào đại lý, doanh nghiệp trong đầu tư thức ăn, làm hạn chế tính chủ động khi chuyển đổi phương thức sản xuất. Qua thực tế triển khai, một số mô hình chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu kỹ thuật, nhất là việc bố trí cá rô phi, rong và các thành phần hỗ trợ lọc nước chưa được tính toán theo tỷ lệ phù hợp.
Thời gian tới, xã Đầm Dơi sẽ đẩy mạnh tuyên truyền, tổ chức cho người dân tham quan các mô hình hiệu quả; phối hợp với cơ quan khoa học, doanh nghiệp, viện, trường và chuyên gia tư vấn, thiết kế quy trình phù hợp với từng hộ nuôi và chuyển giao kỹ thuật.
Địa phương cũng sẽ rà soát các hộ nuôi, đại lý, doanh nghiệp có quy mô lớn để ưu tiên triển khai; thành lập Ban Chỉ đạo nhân rộng, phân công cán bộ phụ trách, thường xuyên kiểm tra và đôn đốc tiến độ.
Hoàn thiện quy trình, tăng liên kết để nhân rộng bền vững
Tại xã Nguyễn Việt Khái, RAS-IMTA cũng được đẩy mạnh nhằm giúp người nuôi thích ứng với biến đổi khí hậu, dịch bệnh và chi phí sản xuất ngày càng tăng.
Địa phương có 48 hộ đăng ký tham gia với tổng diện tích 103,3 ha; trong đó 24 hộ đã triển khai trên 42 ha. Mô hình kết hợp nuôi tuần hoàn, sử dụng thức ăn De Heus và thả cá để tận dụng dinh dưỡng, góp phần ổn định môi trường nước.
Bước đầu, mô hình cho thấy hiệu quả trong giảm lượng nước thải, tăng khả năng kiểm soát môi trường và hạn chế rủi ro dịch bệnh. Tuy nhiên, chi phí đầu tư, yêu cầu kỹ thuật và đầu ra sản phẩm vẫn là những vấn đề cần tiếp tục được hỗ trợ.
Thời gian tới, xã Nguyễn Việt Khái sẽ hoàn thiện quy trình kỹ thuật, xây dựng mô hình trình diễn, tăng cường liên kết với doanh nghiệp và từng bước hình thành vùng nuôi đạt các tiêu chuẩn như ASC, BAP, qua đó nâng cao chất lượng, khả năng truy xuất nguồn gốc và sức cạnh tranh của tôm nuôi.
Từ thực tế triển khai cho thấy, Cà Mau cần tập trung không chỉ mở rộng diện tích mà còn hoàn thiện quy trình RAS-IMTA phù hợp, ổn định và hiệu quả với từng vùng nuôi, quy mô và khả năng đầu tư. Đồng thời, tỉnh cần tăng cường liên kết chuỗi giá trị với doanh nghiệp, đẩy mạnh chuyển giao kỹ thuật, tiêu thụ sản phẩm và tạo điều kiện tiếp cận tín dụng để hỗ trợ người nuôi đầu tư, mở rộng mô hình.
Để đẩy nhanh tiến độ nhân rộng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau yêu cầu các Sở, ngành, địa phương và đơn vị liên quan chủ động phối hợp theo phương châm “rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ kết quả”; tăng cường kiểm tra, đôn đốc và kịp thời tháo gỡ khó khăn trong quá trình triển khai.
Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì rà soát tiến độ Kế hoạch số 0140/KH-UBND, tham mưu giải pháp tháo gỡ vướng mắc; tăng cường hướng dẫn kỹ thuật, kiểm soát dịch bệnh và tổ chức sản xuất theo chuỗi liên kết. Sở Khoa học và Công nghệ tập trung hoàn thiện quy trình, chuyển giao công nghệ, đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong sản xuất.
Các Sở, ngành, địa phương tiếp tục hoàn thiện quy hoạch, hạ tầng, cơ chế, chính sách; tạo điều kiện để người dân, doanh nghiệp tham gia phát triển mô hình. Công tác tuyên truyền cũng được đổi mới, chú trọng giới thiệu và nhân rộng những mô hình hoạt động hiệu quả.
Doanh nghiệp được khuyến khích đồng hành trong chuyển giao công nghệ, cung ứng vật tư, liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Các tổ chức tín dụng nghiên cứu giải pháp hỗ trợ vốn phù hợp, tạo điều kiện để người nuôi đầu tư chuyển đổi.
“Với sự đồng hành của chính quyền, doanh nghiệp, nhà khoa học và người nuôi, RAS-IMTA có nhiều triển vọng được nhân rộng, góp phần nâng cao giá trị con tôm và phát triển ngành tôm Cà Mau theo hướng hiện đại, xanh và bền vững”, ông Lê Văn Sử nhấn mạnh.
Trọng Nghĩa
