Đôn đốc thực hiện kiến nghị sau giám sát, khắc phục 'nợ' văn bản

Trong năm 2025, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ, trưởng ngành đã có nhiều nỗ lực trong việc tổ chức triển khai xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật với khối lượng rất lớn văn bản quy định chi tiết (352 văn bản), giúp luật, pháp lệnh, nghị quyết của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội kịp thời đi vào cuộc sống.

Tuy nhiên, còn 173 văn bản ban hành chậm hơn thời điểm có hiệu lực thi hành theo quy định của luật, pháp lệnh, nghị quyết; trong đó, có một số văn bản chậm từ 6 tháng đến 2 năm; còn 47 điều, khoản được giao quy định chi tiết của 21 luật, nghị quyết chưa được ban hành; đáng lưu ý, nhiều Luật đã có hiệu lực pháp luật nhưng còn nợ phần lớn văn bản quy định chi tiết.

"Về cơ bản, các cơ quan của Quốc hội đánh giá cao sự nỗ lực, trách nhiệm trong công tác chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, các bộ, ngành về tổ chức triển khai xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật, đặc biệt là xây dựng, ban hành khối lượng văn bản quy định chi tiết rất lớn, tăng đột biến so với các năm trước. Chất lượng ban hành văn bản quy phạm pháp luật được chú trọng và tiếp tục nâng cao" - bà Lê Thị Nga cho hay. 

Song, việc thực hiện kiến nghị giám sát hoặc báo cáo, đề xuất, cung cấp thông tin liên quan đến các kiến nghị giám sát chưa được chú trọng đúng mức, chưa được thực hiện hoặc xử lý dứt điểm. Vẫn còn tình trạng ban hành chậm, nợ ban hành văn bản quy định chi tiết; nhiều luật đã có hiệu lực pháp luật nhưng còn nợ phần lớn văn bản quy định chi tiết. Công tác dự báo chính sách, đánh giá tác động chính sách trong một số lĩnh vực còn hạn chế, dẫn đến phải sửa đổi, bổ sung văn bản trong thời gian ngắn.

Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát kiến nghị Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và các bộ, ngành tập trung thực hiện, khắc phục dứt điểm các hạn chế đã được chỉ ra trong báo cáo kết quả giám sát văn bản quy phạm pháp luật năm 2025, trong đó cần thực hiện dứt điểm 25 kiến nghị từ các kỳ giám sát trước chưa hoàn thành; khẩn trương ban hành theo thẩm quyền văn bản quy định chi tiết đối với 47 điều, khoản chưa được ban hành trong năm 2025.

Đồng thời, nghiên cứu sửa đổi, bổ sung 01 Nghị định của Chính phủ và 01 Thông tư của Bộ Giáo dục và Đào tạo đã chỉ ra còn nội dung chưa bảo đảm tính thống nhất, chưa phù hợp với thực tiễn.

Khắc phục tình trạng "nợ" văn bản

Phát biểu tại phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho rằng, năm 2025 khối lượng công việc xây dựng pháp luật của Quốc hội rất lớn, thông qua rất nhiều luật, dẫn đến số lượng các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành tăng lên đáng kể. Một trong những nguyên nhân dẫn đến áp lực này là sự thay đổi trong tư duy làm luật.

Hiện nay, chúng ta đang đổi mới tư duy xây dựng pháp luật theo hướng luật ngắn gọn, những vấn đề cụ thể sẽ giao cho Chính phủ và các cơ quan khác thực hiện. Điều này đồng nghĩa với việc các văn bản dưới luật sẽ ngày càng nhiều, đặt ra yêu cầu công tác giám sát phải được thực hiện thường xuyên, liên tục.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định dự báo, năm 2026 khối lượng công việc sẽ còn lớn hơn nữa. Số liệu thực tế cho thấy, trong năm 2025 Quốc hội ban hành 89 luật, nhưng chỉ có 25 luật có hiệu lực trước ngày 31/12/2025. Như vậy, phần lớn các luật này sẽ bắt đầu có hiệu lực và cần văn bản hướng dẫn trong năm 2026.

Bối cảnh đó đòi hỏi một sự đổi mới mạnh mẽ hơn nữa trong công tác giám sát văn bản quy phạm pháp luật. Yêu cầu này cũng được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Thủ tướng, Chủ tịch Quốc hội nhiều lần nhắc trong thời gian gần đây.

Về tình trạng chậm, nợ ban hành văn bản, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu thừa nhận dù tình trạng mâu thuẫn, chồng chéo đã có cải thiện, nhưng việc chậm nợ vẫn còn tồn tại và đề xuất cần đưa ra các tỷ lệ so sánh cụ thể với năm 2024 để thấy rõ nỗ lực của Chính phủ và các bộ, ngành.

Để khắc phục triệt để tình trạng chậm nợ văn bản, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu đề xuất Chính phủ và các bộ ngành cần tăng cường công tác tự kiểm tra và kiểm tra theo thẩm quyền.

Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh ghi nhận những nỗ lực lớn của Chính phủ và các cơ quan trong việc ban hành khối lượng văn bản lớn năm 2025, cơ bản đảm bảo tính hợp hiến, hợp pháp.

Bên cạnh đó, Phó Chủ tịch Quốc hội cũng thẳng thắn chỉ rõ những hạn chế kéo dài qua nhiều năm, nhiều kỳ giám sát nhưng chưa được thực hiện dứt điểm.

Để đảm bảo hiệu quả triển khai luật trên thực tế, Phó Chủ tịch Quốc hội yêu cầu Chính phủ và các bộ ngành tiếp thu ý kiến, thực hiện dứt điểm 25 kiến nghị giám sát và khẩn trương ban hành 47 nội dung còn đang "nợ".

Các cơ quan của Quốc hội theo dõi quyết liệt và đôn đốc đến cùng việc thực hiện các kiến nghị, nâng cao chất lượng nội dung và tính kịp thời của các báo cáo tổng hợp. Giao Văn phòng Quốc hội phối hợp triển khai ngay phần mềm giám sát để tổng hợp và báo cáo hàng tháng như định hướng của lãnh đạo Quốc hội.

Kết quả giám sát của Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội cho thấy, các văn bản quy phạm pháp luật được ban hành trong năm 2025 cơ bản bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, thống nhất với Hiến pháp, luật, nghị quyết của Quốc hội, pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Đồng thời, bảo đảm tính tương thích với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên; bảo đảm tuân thủ đúng thẩm quyền, trình tự, hình thức văn bản và các căn cứ pháp lý theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, đến nay chưa phát hiện sai sót, vi phạm về trình tự, thủ tục.