Hội nghị lấy ý kiến Dự thảo Nghị định thay thế các Nghị định của Chính phủ về kinh doanh xăng dầu

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Việt Sơn chủ trì hội nghị. Cùng tham gia hội nghị có lãnh đạo Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước.

Hội nghị còn có sự tham dự của đại diện các Bộ, ngành; các hiệp hội; Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI); Sở Công Thương các tỉnh, thành phố; cùng các thương nhân đầu mối sản xuất, thương nhân đầu mối kinh doanh và thương nhân phân phối xăng dầu.

Hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về xăng dầu

Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về việc hoàn thiện hệ thống phân phối xăng dầu gắn với hoàn thiện Dự thảo Nghị định thay thế các Nghị định của Chính phủ về kinh doanh xăng dầu, Bộ Công Thương đã tổ chức lấy ý kiến các thành viên Chính phủ, các bộ, cơ quan ngang Bộ để hoàn thiện dự thảo. Đến nay, Dự thảo đã qua 04 lần xin ý kiến các thành viên Chính phủ và tiếp tục được hoàn thiện trên cơ sở bám sát chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ tại Thông báo số 488/TB-VPCP ngày 17/9/2026 của Văn phòng Chính phủ.

Phát biểu khai mạc hội nghị, Thứ trưởng Nguyễn Việt Sơn nhấn mạnh, đây là một nghị định có phạm vi điều chỉnh rộng, nội dung phức tạp, tác động trực tiếp đến hoạt động của hàng nghìn doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu, hệ thống cửa hàng bán lẻ và người tiêu dùng, đồng thời liên quan chặt chẽ đến bảo đảm an ninh năng lượng, cung ứng xăng dầu và ổn định kinh tế vĩ mô.

Trong quá trình xây dựng, Bộ Công Thương đã tổ chức lấy ý kiến, tiếp thu ý kiến của các bộ, ngành và các đối tượng có liên quan. Dự thảo đã 4 lần lấy ý kiến thành viên Chính phủ. Thực hiện chỉ đạo gần nhất của Thủ tướng Chính phủ tại Thông báo số 488 của Văn phòng Chính phủ, Bộ Công Thương đã hoàn thiện Dự thảo và tiếp tục lấy ý kiến rộng rãi các đối tượng chịu tác động.

“Hội nghị hôm nay có ý nghĩa quan trọng, bởi đây là dịp để Bộ Công Thương tiếp tục lắng nghe đầy đủ hơn ý kiến từ các cơ quan quản lý nhà nước, cộng đồng doanh nghiệp, các hiệp hội và VCCI trước khi hoàn thiện hồ sơ trình Chính phủ”, Thứ trưởng Nguyễn Việt Sơn nhấn mạnh.

Minh bạch, ổn định, phù hợp với cơ chế thị trường

Thứ trưởng Nguyễn Việt Sơn cũng nhấn mạnh, về quan điểm xây dựng Nghị định, thứ nhất, tinh thần xuyên suốt của Nghị định mới là hoàn thiện thể chế quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh xăng dầu theo hướng minh bạch, ổn định, phù hợp với cơ chế thị trường; giảm các khâu trung gian không cần thiết, giảm thủ tục hành chính, tạo môi trường cạnh tranh, bình đẳng và nâng cao tính chủ động của doanh nghiệp.

“Tuy nhiên, xăng dầu là mặt hàng thiết yếu, có ảnh hưởng lớn đến sản xuất, kinh doanh và đời sống nhân dân, đến an ninh năng lượng quốc gia. Vì vậy, đổi mới cơ chế quản lý phải luôn đi cùng với yêu cầu bảo đảm nguồn cung, duy trì hệ thống phân phối và khả năng ứng phó trong các tình huống bất thường” – thứ trưởng nhấn mạnh

Thứ hai, về mô hình và hệ thống phân phối xăng dầu, Dự thảo đang được xây dựng theo hướng rà soát, tái cấu trúc hệ thống phân phối, giảm các khâu trung gian, xác định rõ vai trò, trách nhiệm của từng chủ thể từ khâu tạo nguồn đến khâu phân phối, bán lẻ, qua đó nâng cao hiệu quả của chuỗi cung ứng.

Thứ ba, về cơ chế điều hành giá xăng dầu, định hướng của Dự thảo là tăng tính chủ động và trách nhiệm của doanh nghiệp trong quyết định giá bán, đồng thời Nhà nước tăng cường công khai, minh bạch, giám sát và kiểm tra. Theo phương án đang được lấy ý kiến, Nhà nước không trực tiếp công bố giá cơ sở định kỳ như cơ chế hiện nay. Doanh nghiệp chủ động quyết định và công bố giá bán trong hệ thống trên cơ sở công thức, nguyên tắc được quy định tại Nghị định. Mục tiêu cuối cùng là giá xăng dầu phải phản ánh tương đối đầy đủ biến động thị trường, nhưng cơ chế quản lý phải đủ minh bạch và hiệu quả để bảo đảm lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng và duy trì ổn định thị trường.

Thứ tư, về điều kiện kinh doanh và thủ tục hành chính. Nguyên tắc của quy định là những điều kiện thực sự cần thiết để bảo đảm an ninh cung ứng, an toàn và quyền lợi của người tiêu dùng thì phải quy định rõ. Những điều kiện không còn phù hợp, tạo chi phí tuân thủ nhưng không mang lại hiệu quả quản lý thì phải mạnh dạn cắt giảm.

Thứ năm, về bảo đảm nguồn cung, dự trữ và trách nhiệm của thương nhân. Đây là yêu cầu đặc biệt quan trọng. Quy định mới cần xác định rõ trách nhiệm của từng chủ thể trong việc bảo đảm nguồn hàng, duy trì tồn kho, dự trữ và cung ứng xăng dầu, nhất là trong những thời điểm thị trường có biến động lớn, thiên tai, xung đột địa chính trị trên thế giới, đứt gãy nguồn cung hoặc các tình huống bất thường.

Thứ sáu, về phân cấp trách nhiệm quản lý nhà nước và hậu kiểm. Mục tiêu quan trọng của Nghị định mới là chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm, gắn với trách nhiệm của doanh nghiệp, đồng thời tăng cường công khai, minh bạch dữ liệu.

Cuối cùng, về điều khoản chuyển tiếp. Nghị định mới khi được ban hành sẽ tác động trực tiếp đến hệ thống doanh nghiệp và cơ sở kinh doanh đang hoạt động. Vì vậy, cần quy định rõ ràng, hợp lý, có khả năng chuyển tiếp, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các doanh nghiệp đang hoạt động đúng pháp luật; đồng thời tránh tạo ra khoảng trống pháp lý hoặc gây gián đoạn hoạt động kinh doanh, ảnh hưởng đến nguồn cung xăng dầu.

Theo Dự thảo nghị định, việc bình ổn giá xăng dầu được thực hiện khi giá biến động bất thường (tăng/giảm liên tục 1-4 tuần hoặc biến động cộng dồn 15%–20% trở lên trong thời gian ngắn) gây tác động lớn đến kinh tế - xã hội. Bộ Công Thương chủ trì phối hợp với Bộ Tài chính đề xuất Chính phủ quyết định chủ trương biện pháp và thời hạn bình ổn giá. Công cụ được kết hợp đồng bộ: tổng nguồn tối thiểu, dự trữ lưu thông, dự trữ quốc gia, thuế, tài chính, tiền tệ, Quỹ bình ổn giá (nếu có) theo Luật Giá. Điểm mới là trong trường hợp cần thiết, cho phép điều hành giá xăng dầu trong một khoảng thời gian nhất định.