Đắk Lắk mở đường đưa nông sản, thủy hải sản vào thị trường Halal

Chuẩn hóa sản xuất, tạo nền tảng mở rộng thị trường

Ngày 10/9, Sở Công Thương tỉnh Đắk Lắk tổ chức Hội thảo “Thúc đẩy xuất khẩu nông sản, thủy hải sản chủ lực của tỉnh Đắk Lắk vào thị trường Halal và tuyên truyền về Hiệp định VIFTA, CEPA năm 2026”. Hội thảo tập trung nhận diện tiềm năng, yêu cầu thị trường và giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng xuất khẩu.

Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Hải Triều, Phó Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Đắk Lắk, cho biết địa phương có nhiều sản phẩm giàu tiềm năng xuất khẩu như cà phê, hồ tiêu, các loại hạt, thủy hải sản và thực phẩm chế biến. Tuy nhiên, cạnh tranh thương mại quốc tế ngày càng gay gắt, lợi thế sản phẩm cần đi cùng năng lực đáp ứng yêu cầu thị trường.

Theo ông Triều, doanh nghiệp phải chủ động tìm kiếm thị trường, nâng cao chất lượng, chuẩn hóa quy trình và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. Trong định hướng đó, Halal là hướng đi tiềm năng, ngày càng gắn với yêu cầu về chất lượng, an toàn, minh bạch và niềm tin đối với sản phẩm. Tiếp cận thị trường này mở thêm cơ hội xuất khẩu, đồng thời tạo động lực để doanh nghiệp tổ chức lại sản xuất, nâng sức cạnh tranh.

Cùng với Halal, ông Triều nhấn mạnh cơ hội từ Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Israel (VIFTA) và Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện (CEPA) giữa Việt Nam với Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE). Doanh nghiệp cần chuyển từ tìm hiểu sang chủ động tận dụng cơ hội, xác định thị trường, đáp ứng tiêu chuẩn và khai thác các ưu đãi thương mại.

Lãnh đạo Sở Công Thương kỳ vọng hội thảo kết nối chuyên gia, cơ quan quản lý và doanh nghiệp để tìm giải pháp cụ thể cho từng sản phẩm, từng thị trường. Sau hội thảo, doanh nghiệp cần xác định được thị trường mục tiêu, tiêu chuẩn phải đáp ứng và lộ trình triển khai phù hợp. Sở Công Thương sẽ tiếp tục hỗ trợ thông tin thị trường, xúc tiến thương mại, kết nối đối tác và các hoạt động xuất khẩu, đồng hành cùng doanh nghiệp đưa sản phẩm địa phương vươn xa.

Phát biểu tại hội thảo, bà Đặng Thị Thủy, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đắk Lắk, phân tích lợi thế nguồn nguyên liệu và yêu cầu tổ chức sản xuất để tham gia chuỗi cung ứng Halal.

Theo tham luận, tỉnh có trên 824.000 ha đất sản xuất nông nghiệp, trong đó hơn 300.000 ha đất đỏ bazan. Điều kiện tự nhiên thuận lợi tạo nền tảng phát triển nhiều cây trồng xuất khẩu như cà phê, sầu riêng, hồ tiêu, ca cao, mắc ca và trái cây. Cà phê có diện tích hơn 210.000 ha, sản lượng trên 560.000 tấn; hồ tiêu hơn 32.000 ha, sản lượng khoảng 84.000 tấn. Bên cạnh nông sản, cá ngừ đại dương, tôm hùm và tôm thẻ giúp địa phương có thêm sản phẩm để tiếp cận thị trường Halal.

Tuy vậy, doanh nghiệp còn gặp khó về chi phí chứng nhận, đầu tư thiết bị, dây chuyền và kiểm soát nguyên liệu. Yêu cầu duy trì, tái chứng nhận và lựa chọn chứng nhận phù hợp từng thị trường cũng tạo áp lực, nhất là với doanh nghiệp nhỏ và vừa có nguồn vốn hạn chế.

Bà Thủy đề cập giải pháp tổ chức lại sản xuất theo hướng liên kết, hình thành vùng nguyên liệu tập trung, nâng cao hiệu quả hợp tác xã. Mục tiêu là tạo nguồn hàng đồng nhất, đủ số lượng, bảo đảm chất lượng và có nguồn gốc rõ ràng. Ngành nông nghiệp đề xuất xây dựng chuỗi nông sản an toàn, kiểm soát chất lượng từ sản xuất, sơ chế, chế biến đến tiêu thụ; gắn xây dựng thương hiệu với phân phối trong và ngoài nước. Đồng thời, cần có kênh thông tin chính thức về nhu cầu, đối tác, quy trình chứng nhận theo từng quốc gia, mặt hàng để doanh nghiệp áp dụng.

Công tác đào tạo, tập huấn cần giúp người sản xuất hiểu yêu cầu ngành hàng Halal, khuyến khích doanh nghiệp, hợp tác xã tham gia chuỗi cung ứng. Hoạt động xúc tiến thương mại cần gắn với quảng bá thế mạnh địa phương, thu hút đầu tư và kết nối những đơn vị đã có sản phẩm được chứng nhận để cùng học hỏi kinh nghiệm.

Đón cơ hội từ nền kinh tế Halal dự báo đạt 10.000 tỷ USD

Theo tài liệu tham luận về thị trường Halal tại hội thảo, dân số Hồi giáo toàn cầu khoảng 2 tỷ người, tương đương gần 25% dân số thế giới. Quy mô nền kinh tế Halal toàn cầu được dự báo chạm ngưỡng 10.000 tỷ USD trước năm 2028, mở ra dư địa cho nhiều ngành hàng.

Con số này phản ánh quy mô nền kinh tế Halal trên nhiều lĩnh vực. Trong đó, thực phẩm và đồ uống là phân khúc gắn trực tiếp với lợi thế sản xuất nông nghiệp, thủy sản và chế biến của Việt Nam, cũng như Đắk Lắk.

Ông Nguyễn Thành Duy, Phó Vụ trưởng Vụ Trung Đông - Châu Phi thuộc Bộ Ngoại giao dẫn dự báo thị trường thực phẩm, đồ uống Halal có thể đạt 5.284 tỷ USD vào năm 2030. Du lịch, dược phẩm, mỹ phẩm cũng còn nhiều tiềm năng, tạo cơ hội đa dạng hóa sản phẩm và dịch vụ. Đáng chú ý, nhiều nhà cung cấp sản phẩm Halal lớn đến từ các quốc gia ngoài thế giới Hồi giáo như Australia, Brazil, Thái Lan và Hàn Quốc. Thực tế này cho thấy năng lực sản xuất, đáp ứng tiêu chuẩn và tổ chức chuỗi cung ứng là những yếu tố quan trọng để tham gia thị trường.

Với Đắk Lắk, mở rộng thị trường Halal có thể tạo thêm đầu ra cho cà phê, hồ tiêu, trái cây, thủy hải sản và thực phẩm chế biến. Cơ hội cần được cụ thể hóa bằng lựa chọn sản phẩm phù hợp, chuẩn bị năng lực cung ứng và kết nối đối tác. Đại diện Vụ Trung Đông - Châu Phi cũng chỉ ra những rào cản như chi phí chứng nhận cao, yêu cầu chuẩn hóa chuỗi cung ứng và thiếu nhân lực am hiểu văn hóa Hồi giáo. Doanh nghiệp cần chuẩn bị đồng bộ từ nguyên liệu, chế biến đến đóng gói, bảo quản, vận chuyển.

Các định hướng được nêu gồm tăng cường hợp tác quốc tế, thúc đẩy thừa nhận lẫn nhau về chứng nhận Halal với các đối tác như UAE, Saudi Arabia, Malaysia, Indonesia; hoàn thiện tiêu chuẩn; đẩy mạnh xúc tiến thương mại và cung cấp thông tin cho địa phương, doanh nghiệp. Sự phối hợp giữa ngành Công Thương, ngành nông nghiệp, hiệp hội và doanh nghiệp sẽ góp phần tháo gỡ vướng mắc, giúp sản phẩm Đắk Lắk từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị Halal.

Tại hội thảo, ông Phạm Trung Nghĩa, Phó Chánh Văn phòng Ban Chỉ đạo liên ngành hội nhập quốc tế về kinh tế, Bộ Công Thương đã giới thiệu về Hiệp định CEPA, Hiệp định VIFTA và những cơ hội đối với doanh nghiệp Việt Nam trong khai thác các cam kết hội nhập kinh tế quốc tế. Bên cạnh đó, ông Nghĩa cũng đề nghị việc chuẩn bị điều kiện thực hiện phân cấp cấp giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) cho Sở Công Thương.

Theo đó, Sở cần sớm làm việc với Cục Xuất nhập khẩu, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, Ngân hàng Techcombank, Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT) để chuẩn bị kỹ thuật, nhân sự, thủ tục; liên hệ Vụ Chính sách thương mại đa biên để được hướng dẫn triển khai hệ sinh thái tận dụng các hiệp định thương mại tự do (FTA). Doanh nghiệp cần được hướng dẫn rõ quy tắc xuất xứ để được cấp C/O phù hợp, tận dụng lộ trình giảm thuế. “Ưu đãi thuế quan chỉ tạo lợi thế ban đầu; đơn hàng và thị phần bền vững phụ thuộc chất lượng, truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn kỹ thuật và chứng nhận Halal. Doanh nghiệp cần đổi mới công nghệ, hoàn thiện quản trị, tăng liên kết để nâng năng lực cạnh tranh” - ông Nghĩa nhấn mạnh.