Đưa đặc sản Việt lên sàn: Đâu là rào cản?

Bài toán không chỉ nằm ở chi phí

Thương mại điện tử đang mở ra cơ hội mở rộng thị trường, đưa sản phẩm đến gần hơn với người tiêu dùng. Tuy nhiên, với nhiều doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh, việc tham gia các nền tảng trực tuyến vẫn không dễ dàng. Bài toán không chỉ nằm ở chi phí mà còn là năng lực vận hành, xây dựng nội dung, quảng bá sản phẩm và duy trì doanh thu sau khi lên sàn.

Hiện nay, nhiều chương trình đang được triển khai nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, hộ kinh doanh tham gia thương mại điện tử, từ giảm chi phí ban đầu đến đào tạo kỹ năng và tư vấn vận hành. Mới đây, Trung tâm Hỗ trợ Thanh niên Khởi nghiệp Việt Nam (SYS Việt Nam) phối hợp với TikTok, Trung tâm Phát triển Thương mại điện tử (eComDX), Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam và DAKE MCN triển khai chương trình hỗ trợ các đơn vị kinh doanh trên nền tảng số, với tổng giá trị hỗ trợ tối đa 230 triệu đồng cho mỗi đơn vị đủ điều kiện.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Nguyễn Phan Huy Khôi, Giám đốc SYS Việt Nam cho biết: "Chúng ta phải nhìn nhận thực tế rằng làm thương mại điện tử không hề dễ dàng, đặc biệt đối với các doanh nghiệp nhỏ, hợp tác xã và hộ kinh doanh cá thể. Nhiều đơn vị có sản phẩm tốt, có năng lực sản xuất, thậm chí có những sản phẩm OCOP, nông sản, đặc sản vùng miền rất có tiềm năng, nhưng lại thiếu nhân lực, thiếu kỹ năng kinh doanh số, chưa biết cách xây dựng nội dung, quảng cáo hay tiếp cận khách hàng trên các nền tảng trực tuyến. Bên cạnh đó, chi phí thử nghiệm thị trường, quảng bá sản phẩm và vận hành gian hàng cũng là những rào cản không nhỏ".

Đáng chú ý, kinh doanh trên nền tảng số không đơn thuần là đăng tải sản phẩm và chờ khách hàng đặt mua. Người bán phải biết cách xây dựng hình ảnh, sản xuất video, tổ chức livestream, quản lý đơn hàng, chăm sóc khách hàng và kiểm soát chi phí quảng cáo. Đây đều là những công việc đòi hỏi kỹ năng và nguồn lực mà nhiều hộ kinh doanh nhỏ chưa có điều kiện đầu tư. Bên cạnh đó, chi phí thử nghiệm thị trường, quảng bá sản phẩm và vận hành gian hàng cũng tạo áp lực đáng kể. Với những cơ sở kinh doanh có quy mô nhỏ, việc đầu tư vào nhân sự chuyên trách hoặc thuê đơn vị cung cấp dịch vụ bên ngoài không phải lúc nào cũng khả thi.

Những khó khăn này cho thấy, khoảng cách giữa việc có sản phẩm và khả năng kinh doanh hiệu quả trên môi trường số vẫn còn khá lớn. Nếu chỉ hỗ trợ thiết lập gian hàng mà không giải quyết được hạn chế về kỹ năng, nhân lực và phương thức tiếp cận khách hàng, doanh nghiệp khó có thể duy trì hoạt động lâu dài.

Từ thực tế đó, chương trình của SYS Việt Nam và các đơn vị phối hợp đưa ra nhiều hạng mục hỗ trợ, trong đó có chính sách miễn, giảm phí sàn, tín dụng quảng cáo, voucher và các chiến dịch thúc đẩy bán hàng. Tổng giá trị hỗ trợ tối đa được công bố lên tới 230 triệu đồng cho mỗi đơn vị đủ điều kiện.

Tuy nhiên, ông Nguyễn Phan Huy Khôi cho biết, mức hỗ trợ tối đa 230 triệu đồng không phải tiền mặt cấp trực tiếp mà được quy đổi từ các ưu đãi, miễn giảm phí, tín dụng quảng cáo, voucher và nguồn lực trên nền tảng. Giá trị thực tế phụ thuộc vào điều kiện tham gia và mức độ hoàn thành lộ trình của từng đơn vị.

Bên cạnh hỗ trợ chi phí, người bán được hướng dẫn thiết lập gian hàng, đăng sản phẩm, sử dụng quảng cáo và vận hành hoạt động kinh doanh. Nhân sự TikTok dự kiến đồng hành ít nhất 60 ngày. Chương trình cũng kết nối các đơn vị cung cấp dịch vụ, nhà sáng tạo nội dung, KOC, đồng thời hỗ trợ ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), sản xuất video và livestream. Dù vậy, hiệu quả không nên chỉ đo bằng số gian hàng mới hay giá trị ưu đãi được công bố, mà cần nhìn vào khả năng phát sinh đơn hàng, tạo doanh thu và tự vận hành của người bán.

Làm thế nào để không phụ thuộc vào ưu đãi của sàn?

Một trong những vấn đề đáng quan tâm khi hỗ trợ doanh nghiệp tham gia thương mại điện tử là khả năng duy trì hoạt động sau khi các chính sách ưu đãi kết thúc. Trên thực tế, miễn phí hoa hồng, hỗ trợ quảng cáo hay voucher có thể giúp người bán giảm chi phí trong giai đoạn đầu, nhưng không đồng nghĩa với việc họ đã có một mô hình kinh doanh hiệu quả.

Nếu thiếu khả năng xây dựng nội dung, quản lý đơn hàng, chăm sóc khách hàng và kiểm soát chi phí, hộ kinh doanh vẫn có thể gặp khó khăn khi phải tự vận hành gian hàng. Đặc biệt, khi không còn các ưu đãi ban đầu, chi phí quảng cáo và vận hành có thể trở thành áp lực mới.

Ông Nguyễn Phan Huy Khôi cho rằng, việc đánh giá hiệu quả chương trình cần vượt ra ngoài số lượng gian hàng được thiết lập. Doanh nghiệp phải có khả năng bán hàng, duy trì hoạt động và từng bước hình thành năng lực tự vận hành. Đây cũng là lý do SYS Việt Nam đặt trọng tâm vào đào tạo kỹ năng, kết nối hệ sinh thái hỗ trợ và thúc đẩy tư duy kinh doanh bền vững.

Theo đó, người kinh doanh cần được trang bị khả năng tự xây dựng nội dung, tổ chức livestream, quản lý đơn hàng, chăm sóc khách hàng và sử dụng các công cụ phân tích dữ liệu. Việc ứng dụng AI cũng có thể hỗ trợ những đơn vị hạn chế về nhân lực tiết kiệm chi phí trong quá trình sản xuất nội dung và quản trị hoạt động kinh doanh.

Một vấn đề khác là khả năng kiểm soát hiệu quả kinh doanh. Doanh thu tăng không đồng nghĩa với lợi nhuận tăng nếu chi phí quảng cáo, vận hành và các khoản phí liên quan không được tính toán hợp lý. Vì vậy, bên cạnh việc tiếp cận khách hàng mới, hộ kinh doanh cần chú trọng chất lượng sản phẩm, uy tín thương hiệu, trải nghiệm người mua và khả năng giữ chân khách hàng.

Đối với các cơ sở sản xuất tại địa phương, việc kết nối với lực lượng thanh niên có kỹ năng công nghệ, sáng tạo nội dung và bán hàng trực tuyến cũng là một hướng hỗ trợ đáng chú ý. Cách làm này không chỉ góp phần mở rộng đầu ra cho sản phẩm mà còn tạo thêm cơ hội việc làm, phát triển nguồn nhân lực kinh doanh số tại địa phương.

Tuy nhiên, cần nhìn nhận rằng không phải mọi doanh nghiệp, hộ kinh doanh đều có thể đạt kết quả như nhau khi tham gia thương mại điện tử. Hiệu quả còn phụ thuộc vào chất lượng sản phẩm, khả năng đáp ứng đơn hàng, mức độ đầu tư và sự chủ động của chính người bán. Do đó, bên cạnh các gói ưu đãi và chương trình đào tạo, điều cần thiết là xây dựng cơ chế đồng hành đủ dài, phù hợp với năng lực từng đơn vị, đồng thời có tiêu chí đánh giá cụ thể về doanh thu, đơn hàng và khả năng duy trì hoạt động sau hỗ trợ.

Đưa hộ kinh doanh lên sàn mới là bước khởi đầu cho quá trình chuyển đổi số, để thương mại điện tử trở thành kênh tiêu thụ lâu dài, người bán cần nhiều hơn một gian hàng và những ưu đãi ngắn hạn. Đó phải là năng lực tự kinh doanh, khả năng thích ứng với thị trường và xây dựng được tệp khách hàng ổn định trên môi trường số.