Thúc đẩy xúc tiến thương mại, nâng cao giá trị xuất khẩu cho doanh nghiệp phía Nam

Từ định hướng xúc tiến thương mại đến yêu cầu liên kết vùng

Sáng 25/6, tại TP. Cần Thơ, Hiệp hội Nữ doanh nhân Việt Nam phối hợp với Hội Nữ doanh nhân TP. Cần Thơ tổ chức Hội thảo “Thúc đẩy hoạt động xúc tiến thương mại xuất khẩu cho doanh nghiệp khu vực Đông – Tây Nam Bộ”. Sự kiện thu hút hơn 250 doanh nghiệp cùng các đoàn Hội Nữ doanh nhân đến từ các tỉnh, thành trong cả nước.

Phát biểu khai mạc, bà Bùi Thị Hải Yến, Phó Chủ tịch Hiệp hội Nữ doanh nhân Việt Nam, Chủ tịch Hiệp hội Nữ doanh nhân Hà Nội, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Hanel nhấn mạnh, khu vực Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ là hai địa bàn chiến lược, vừa là trung tâm kinh tế năng động, vừa là vựa nông thủy sản lớn nhất cả nước. Tuy nhiên, để chuyển hóa tiềm năng thành giá trị kinh tế cao hơn, khu vực cần giải quyết đồng thời hai bài toán then chốt là xúc tiến thương mại mở rộng thị trường và tối ưu hóa hạ tầng logistics.

Từ góc nhìn quản lý nhà nước, ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) cho rằng, khu vực Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ đang sở hữu nhiều lợi thế về nông nghiệp, chế biến thực phẩm, thủy sản, thương mại và du lịch. Đây là nền tảng quan trọng để hình thành các chuỗi giá trị sản xuất – phân phối – xuất khẩu quy mô lớn.

Tuy nhiên, cơ hội hội nhập cũng đi kèm nhiều thách thức mới. Xung đột địa chính trị, biến động chuỗi cung ứng toàn cầu, xu hướng bảo hộ thương mại cùng các yêu cầu ngày càng cao về giảm phát thải carbon, kinh tế tuần hoàn, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn ESG đang tạo áp lực lớn lên cộng đồng doanh nghiệp.

Trong bối cảnh đó, ông Vũ Bá Phú đưa ra bốn định hướng trọng tâm, bao gồm: Đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh, tăng cường liên kết chuỗi giá trị và tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA). Theo ông, đây chính là nền tảng để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và mở rộng thị trường xuất khẩu trong giai đoạn mới.

Doanh nghiệp trăn trở về thị trường và đầu ra xuất khẩu

Nếu phần định hướng của cơ quan quản lý tập trung vào chiến lược dài hạn, thì các ý kiến từ doanh nghiệp lại phản ánh rõ những khó khăn đang hiện hữu trên thị trường.

Nhiều doanh nghiệp tham dự hội thảo đặt câu hỏi liên quan đến xuất khẩu nông sản, đặc biệt là sầu riêng và các mặt hàng nông sản chủ lực của vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Doanh nghiệp cho rằng nhu cầu từ thị trường quốc tế vẫn rất lớn, song quá trình xuất khẩu đang gặp nhiều rào cản về thủ tục, tiêu chuẩn kỹ thuật và điều kiện tiếp cận thị trường.

Một số doanh nghiệp cũng bày tỏ mong muốn xây dựng và phát triển thương hiệu cho các ngành hàng chủ lực như: cá tra, trái cây, nông sản chế biến. Qua đó, nhằm nâng cao giá trị gia tăng và khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Điểm chung trong các câu hỏi là doanh nghiệp muốn biết cần chuẩn bị những điều kiện gì, đáp ứng những tiêu chuẩn nào để đưa hàng hóa ra thị trường quốc tế thuận lợi hơn, đồng thời mong muốn tiếp tục nhận được sự hỗ trợ về thông tin thị trường, kết nối giao thương, đào tạo kỹ năng và cập nhật xu hướng tiêu dùng từ Bộ Công Thương và Cục Xúc tiến thương mại.

Những vấn đề được doanh nghiệp đặt ra cho thấy xúc tiến thương mại hiện nay không chỉ là câu chuyện tìm đầu ra mà đã chuyển sang yêu cầu cao hơn là xây dựng năng lực cạnh tranh bền vững cho sản phẩm và doanh nghiệp.

Liên kết chuỗi giá trị là chìa khóa mở rộng thị trường

Trả lời các doanh nghiệp, ông Vũ Bá Phú – Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) cho rằng, khó khăn của xuất khẩu nông sản hiện nay không nằm ở nhu cầu thị trường mà chủ yếu xuất phát từ các rào cản kỹ thuật, quy trình kiểm nghiệm, kiểm dịch và thủ tục thông quan.

Đối với mặt hàng sầu riêng, một trong những điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là khâu xử lý hồ sơ xuất nhập khẩu và kiểm nghiệm còn chậm, làm gia tăng chi phí, thời gian và rủi ro cho doanh nghiệp.

Tuy nhiên, theo ông Vũ Bá Phú, vấn đề cốt lõi hơn nằm ở quy mô sản xuất còn nhỏ lẻ, manh mún. Việc sản xuất phân tán khiến chất lượng sản phẩm không đồng đều, khó kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, truy xuất nguồn gốc và đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường nhập khẩu.

Từ thực tế đó, ông Vũ Bá Phú cho rằng, giải pháp quan trọng nhất là đẩy mạnh liên kết sản xuất theo mô hình hợp tác xã, hình thành vùng nguyên liệu tập trung và xây dựng chuỗi giá trị có doanh nghiệp dẫn dắt. Khi liên kết được sản xuất với chế biến, logistics và thị trường, doanh nghiệp không chỉ ổn định nguồn cung mà còn nâng cao khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần chủ động đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, tận dụng các nền tảng thương mại điện tử, marketing số và các chương trình xúc tiến thương mại để tìm kiếm khách hàng mới. Thay vì cạnh tranh bằng giá, doanh nghiệp cần xây dựng sự khác biệt cho sản phẩm thông qua yếu tố hữu cơ, thân thiện môi trường, câu chuyện vùng nguyên liệu và giá trị văn hóa bản địa.

Theo ông Vũ Bá Phú, trong thời gian tới, Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) sẽ tiếp tục triển khai các chương trình hỗ trợ doanh nghiệp thông qua Chương trình cấp quốc gia về xúc tiến thương mại, Chương trình Thương hiệu quốc gia, các hoạt động chuyển đổi số, kết nối cung cầu và xúc tiến xuất khẩu tại các thị trường trọng điểm.

Thông điệp xuyên suốt từ hội thảo cho thấy liên kết vùng không chỉ giúp doanh nghiệp mở rộng thị trường mà còn tạo nền tảng hình thành chuỗi giá trị bền vững, nâng cao sức cạnh tranh và gia tăng vị thế hàng Việt trên thị trường quốc tế.