Thương mại điện tử cấp xã: Mở lối ra cho sản phẩm làng nghề

Cấp xã trực tiếp đưa sản phẩm lên sàn

Thương mại điện tử không còn là câu chuyện riêng của doanh nghiệp lớn hay các đô thị. Tại nhiều địa phương, cấp xã đang trở thành một mắt xích quan trọng trong việc đưa sản phẩm làng nghề, hàng OCOP và đặc sản địa phương lên môi trường số. Từ xây dựng kế hoạch, hỗ trợ hộ kinh doanh mở gian hàng đến tổ chức livestream bán sản phẩm, chính quyền cơ sở đang từng bước chuyển chủ trương phát triển kinh tế số thành những hoạt động cụ thể. Thực tiễn tại xã Phượng Dực và xã Phú Xuyên (thành phố Hà Nội) cho thấy, khi chính quyền cấp xã trực tiếp vào cuộc, thương mại điện tử có thể tạo thêm đầu ra cho sản phẩm truyền thống, đồng thời mở ra hướng phát triển mới cho kinh tế nông thôn.

Phượng Dực có thế mạnh với 18 làng nghề được công nhận và 70 sản phẩm OCOP. Mỗi làng nghề gắn với những sản phẩm đặc trưng như cỏ tế Phú Túc, kẹo Cổ Hoàng, hương Văn Trai, tò he Xuân La, sản phẩm may tuyn và cơ khí Đại Thắng. Tuy nhiên, phần lớn cơ sở sản xuất có quy mô hộ gia đình, khả năng tiếp cận công nghệ, xây dựng thương hiệu và tìm kiếm thị trường còn hạn chế.

Theo ông Lê Văn Bính, Bí thư Đảng ủy xã Phượng Dực (thành phố Hà Nội), thương mại điện tử được địa phương xác định là một trong những động lực thúc đẩy phát triển kinh tế, giúp sản phẩm làng nghề vượt khỏi phạm vi tiêu thụ truyền thống, tiếp cận khách hàng rộng hơn và gia tăng giá trị sản phẩm. Đây cũng là giải pháp góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân, hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026.

Để hiện thực hóa định hướng này, Phượng Dực lựa chọn cách làm trực tiếp, lấy từng hộ sản xuất, kinh doanh làm đối tượng hỗ trợ. Địa phương triển khai tập huấn theo hướng thực hành, “cầm tay chỉ việc”, đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng để xác định nhu cầu và hướng dẫn người dân tiếp cận các công cụ bán hàng trực tuyến.

Xã đồng thời kết nối với doanh nghiệp công nghệ, chuyên gia và những người có kinh nghiệm trong lĩnh vực thương mại điện tử để hỗ trợ cơ sở sản xuất xây dựng hình ảnh, video giới thiệu sản phẩm, tổ chức livestream và vận hành gian hàng trên sàn. Đáng chú ý, Phượng Dực đã phối hợp với Công ty TNHH Công nghệ TikTok Việt Nam triển khai ba đợt chương trình “Hỗ trợ 90 ngày bán hàng trên TikTok Shop”, thu hút gần 150 doanh nghiệp, hộ kinh doanh tham gia.

Kết quả bước đầu cho thấy hiệu quả của cách làm này. Theo ông Bính: “Sau hai đợt triển khai đầu tiên, gần 10 cơ sở ghi nhận lượng đơn hàng từ hơn 20.000 đơn trở lên mỗi cơ sở; một số cơ sở khác duy trì mức 30-50 đơn hàng mỗi ngày”.

Để hoạt động không dừng lại ở các chương trình hỗ trợ ngắn hạn, từ tháng 6/2026, Đảng ủy xã Phượng Dực giao chỉ tiêu cụ thể cho các bộ phận, đoàn thể, gắn trách nhiệm của người đứng đầu với kết quả thực hiện. Tiến độ được theo dõi hằng ngày, hằng tuần và hằng tháng. Tính đến ngày 30/10/2026, xã đã tạo mới 836 kênh bán hàng; cộng với 241 kênh được xây dựng trong năm 2025, tổng số đạt 1.077 kênh.

Từ gian hàng trực tuyến đến kinh tế số ở cơ sở

Cùng với Phượng Dực, xã Phú Xuyên cũng xác định thương mại điện tử là một nhiệm vụ quan trọng trong phát triển kinh tế địa phương. Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, xã có diện tích 6.020 ha, gồm địa bàn của 10 xã trước đây, với 32 thôn. Địa phương hiện có 11 làng nghề được công nhận, trong đó có 5 làng nghề truyền thống; 97 sản phẩm OCOP, gồm 71 sản phẩm đạt 4 sao và 26 sản phẩm đạt 3 sao.

Với nền tảng sản xuất, kinh doanh khá đa dạng, Phú Xuyên có 4.983 hộ kinh doanh đăng ký hoạt động và 789 doanh nghiệp đăng ký, trong đó 728 doanh nghiệp đang hoạt động tại địa phương. Đây là dư địa để xã phát triển thương mại điện tử, song cũng đặt ra yêu cầu phải có phương thức hỗ trợ phù hợp với từng nhóm chủ thể.

Đại diện xã Phú Xuyên cho biết, địa phương đã ban hành các kế hoạch cụ thể để thúc đẩy thương mại điện tử. Trong đó, Kế hoạch số 28/KH-UBND ngày 16/1/2026 về phát triển thương mại điện tử; Kế hoạch số 362/KH-UBND ngày 7/8/2026 về livestream quảng bá sản phẩm, đưa hàng OCOP và sản phẩm làng nghề lên sàn thương mại điện tử; Kế hoạch số 374/KH-UBND ngày 12/8/2026 về thanh toán không dùng tiền mặt tại chợ, tuyến phố và chuyển đổi số đối với hộ kinh doanh, làng nghề.

Từ kế hoạch đến triển khai, xã phân công nhiệm vụ cho các bộ phận chuyên môn, đoàn thể và thôn. Các cơ sở sản xuất, hợp tác xã, doanh nghiệp, hộ kinh doanh được rà soát để lựa chọn sản phẩm phù hợp, hỗ trợ chuẩn hóa thông tin, hình ảnh, mô tả, giá bán, bao bì và thiết lập gian hàng trên các nền tảng như Shopee, TikTok Shop. Người bán cũng được hướng dẫn quản lý đơn hàng, tồn kho, vận chuyển và chăm sóc khách hàng; sau khi hoàn tất hỗ trợ, tài khoản và dữ liệu quản trị được bàn giao để cơ sở chủ động tiếp tục vận hành.

Một điểm đáng chú ý trong cách làm của Phú Xuyên là kết hợp đưa sản phẩm lên sàn với hoạt động livestream quảng bá, giới thiệu hàng hóa. Các sản phẩm được lựa chọn khá đa dạng, từ đồ gỗ, đũa gỗ, hàng thủ công mỹ nghệ, túi Sơn Hà, áo dài, thực phẩm truyền thống đến cây cảnh và nông sản. Hoạt động livestream có sự tham gia của Mặt trận Tổ quốc, Đoàn Thanh niên, Hội Nông dân, Hội Liên hiệp Phụ nữ và các bộ phận chuyên môn; mục tiêu tổ chức ít nhất 4 phiên mỗi tháng. Trung tâm Dịch vụ tổng hợp hỗ trợ truyền thông, biên tập và chia sẻ lại nội dung.

Đến nay, 502 sản phẩm làng nghề của Phú Xuyên đã được đưa lên các nền tảng thương mại điện tử. Doanh thu thương mại điện tử lũy kế đến hết tháng 10/2026 đạt khoảng 425,24 tỷ đồng; số thuế nộp ngân sách lũy kế đạt 6,38 tỷ đồng. Xã cũng đang quản lý 405 hộ kinh doanh.

Những kết quả tại Phượng Dực và Phú Xuyên cho thấy vai trò ngày càng rõ của chính quyền cấp xã trong phát triển thương mại điện tử. Không chỉ dừng ở tuyên truyền, vận động, cấp xã còn trực tiếp rà soát chủ thể kinh doanh, tổ chức tập huấn, kết nối nền tảng, hỗ trợ quảng bá và theo dõi kết quả. Đây là cách đưa chuyển đổi số đến gần hơn với người dân, nhất là các hộ sản xuất nhỏ và cơ sở làng nghề vốn chưa có nhiều điều kiện tiếp cận thị trường trực tuyến.

Thực tế cho thấy, thương mại điện tử cấp xã không đơn thuần là đưa hàng hóa lên các sàn trực tuyến. Đó là quá trình tổ chức lại hoạt động sản xuất, kinh doanh, kết nối các chủ thể địa phương với thị trường và hình thành năng lực kinh doanh số ngay tại cơ sở. Khi chính quyền xã đóng vai trò dẫn dắt, doanh nghiệp công nghệ và nền tảng cùng tham gia hỗ trợ, những sản phẩm làng nghề truyền thống sẽ có thêm cơ hội tiếp cận người tiêu dùng, tạo động lực mới cho kinh tế nông thôn.