Hội chợ Mùa Xuân: Tinh hoa giày Việt giữa nhịp sống hiện đại

Chúng tôi đã có cuộc trao đổi với nghệ nhân Nguyễn Viết Võ - Chó Chủ tịch Hiệp hội Da giày TP. Hải Phòng, Phó Chủ tịch Hội Nghệ nhân thợ giỏi TP. Hải Phòng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề TP. Hải Phòng.

Sản phẩm OCOP kể câu chuyện làng nghề 500 năm

- Tham gia Hội chợ Mùa Xuân, ông và các thành viên hiệp hội đã mang tới những sản phẩm gì và thông điệp nào tới người tiêu dùng Thủ đô, thưa nghệ nhân?

Nghệ nhân Nguyễn Viết Võ: Làng nghề giày da của chúng tôi là một bộ phận quan trọng trong hệ sinh thái ngành Công Thương, vừa sản xuất hàng tiêu dùng thiết yếu, vừa tham gia trực tiếp vào chuỗi cung ứng của ngành da giày Việt Nam - một trong những ngành có kim ngạch xuất khẩu lớn của đất nước. Vì vậy, việc tham gia Hội chợ Mùa Xuân không chỉ đơn thuần là bán hàng, mà còn là dịp để chúng tôi mang tinh hoa giày Việt, tinh thần lao động của người thợ làng nghề đến gần hơn với người tiêu dùng.

Thông qua hội chợ do Bộ Công Thương chủ trì, các làng nghề như chúng tôi có cơ hội khẳng định vị thế trong thị trường nội địa, kết nối với các nhà phân phối, doanh nghiệp thương mại, từ đó từng bước mở rộng đầu ra cho sản phẩm. Quan trọng hơn, đây còn là cách để khẳng định rằng sản phẩm làng nghề hoàn toàn có thể song hành cùng hàng hóa hiện đại, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng về chất lượng, thẩm mỹ và bản sắc. Với chúng tôi, mỗi đôi giày không chỉ là hàng hóa, mà còn là câu chuyện về nghề, về con người và về khát vọng giữ gìn giá trị Việt trong dòng chảy hội nhập.

Chúng tôi được bố trí gian hàng H212 và mang tới khoảng 15 mẫu giày da truyền thống tiêu biểu nhất của làng nghề. Quê tôi – xã Gia Phúc, TP Hải Phòng hiện có khoảng 5.000-7.000 lao động đang làm nghề giày thủ công và bán thủ công. Đây là một cộng đồng nghề đã tồn tại và phát triển qua nhiều thế hệ.

Những sản phẩm trưng bày tại hội chợ là giày da nam OCOP của Hợp tác xã Sản xuất, Thương mại và Dịch vụ da giày Hải Dương. Có thể nói, đây gần như là sản phẩm giày da nam OCOP duy nhất của khu vực hiện nay. Thông qua hội chợ, chúng tôi không chỉ giới thiệu sản phẩm mà còn kể câu chuyện về một làng nghề đang nỗ lực thích ứng với thị trường hiện đại, giữ nghề nhưng không đứng ngoài cuộc chơi của kinh tế thị trường.

Bản sắc thủ công tạo nên sức cạnh tranh riêng

- Xuất phát từ "cái nôi" của ngành da giày Việt Nam, sản phẩm làng nghề của Hải Phòng có gì khác biệt để cạnh tranh với giày công nghiệp, thưa ông?

Nghệ nhân Nguyễn Viết Võ:Điều quan trọng nhất là sản phẩm của làng nghề giữ được hồn cốt truyền thống. Trong làng nghề, có những doanh nghiệp, hợp tác xã đã đầu tư tới hàng trăm tỷ đồng cho nhà xưởng, thiết bị, nhưng tinh thần thủ công thì không thể mất. Giày của chúng tôi mang dấu ấn của truyền thống gần 500 năm, người sành chỉ cần nhìn là nhận ra ngay: vừa thủ công, vừa có sự hỗ trợ của công nghiệp.

Giày làng nghề mềm hơn, ôm chân hơn vì nhiều công đoạn được làm bằng tay. Đặc biệt, những đường kim mũi chỉ do các chị em phụ nữ khâu rất đều và tinh tế, đó là thứ mà sản phẩm công nghiệp thuần túy khó có được. Hiện nay, doanh thu của khoảng 4-5 làng nghề trong cụm Hoàng Diệu đạt hàng trăm tỷ đồng mỗi năm. Những con số này cho thấy làng nghề không chỉ là di sản văn hóa mà còn là một thực thể kinh tế thực sự.

Cần cơ chế để làng nghề đi đường dài

- Để các hợp tác xã làng nghề da giày phát triển bền vững hơn, theo ông cần những cơ chế, chính sách gì trong thời gian tới?

Nghệ nhân Nguyễn Viết Võ:Điều chúng tôi mong mỏi nhất là có cơ chế đặc thù về vốn cho các hộ sản xuất và hợp tác xã. Làm sao hình thành được nhiều hợp tác xã như mô hình của chúng tôi, để tập hợp những lực lượng sản xuất nhỏ lẻ, dồn sức tạo ra sản phẩm đẹp, có khả năng cạnh tranh.

Bên cạnh đó, rất cần các chương trình dạy nghề bài bản, có kinh phí để truyền dạy nghề không chỉ trong địa phương mà cả ở những vùng khác. Đồng thời, hỗ trợ đầu tư máy móc, thiết bị mới để nâng cao năng suất. Khi năng suất tăng, chất lượng ổn định, thị trường được mở rộng thì làng nghề mới có thể sống khỏe, sống dài trong bối cảnh hội nhập và cạnh tranh ngày càng gay gắt.

- Xin cảm ơn ông!

Theo nghệ nhân Nguyễn Viết Võ, để các làng nghề da giày phát triển bền vững trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt, điều quan trọng nhất là cơ chế hỗ trợ về vốn cho các hộ sản xuất và hợp tác xã. Cùng với đó là các chương trình đào tạo nghề bài bản, có kinh phí để truyền dạy nghề cho nhiều địa phương, mở rộng lực lượng lao động có tay nghề. Việc hỗ trợ đầu tư máy móc, thiết bị hiện đại cũng là yếu tố then chốt, giúp nâng cao năng suất, ổn định chất lượng và từng bước mở rộng thị trường tiêu thụ cho sản phẩm làng nghề.