Tin mới 
Bệnh có thể diễn biến nghiêm trọng trong vài giờ
Theo bác sĩ Nguyễn Nguyên Huyền, Giám đốc Trung tâm Phòng, chống dịch, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, bệnh não mô cầu xâm lấn là bệnh nhiễm khuẩn cấp tính nguy hiểm, có thể diễn biến tối cấp, đe dọa tính mạng chỉ trong vài giờ. Bệnh có thể xảy ra ở người đang khỏe mạnh, trong đó có thanh thiếu niên.
Nhận biết sớm dấu hiệu cảnh báo, chủ động tiêm vaccine và thực hiện các biện pháp phòng lây nhiễm là những yếu tố quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế hậu quả nghiêm trọng. Bệnh não mô cầu lây truyền từ người sang người qua dịch tiết đường hô hấp, đặc biệt khi tiếp xúc gần hoặc kéo dài với người mang vi khuẩn hoặc người mắc bệnh. Những tình huống như sống chung nhà, tiếp xúc gần hoặc kéo dài trong môi trường tập thể, hôn hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết miệng họng có thể làm tăng nguy cơ phơi nhiễm. Người mang vi khuẩn không có triệu chứng vẫn có khả năng truyền vi khuẩn cho người khác.
 |
| Bác sĩ Nguyễn Nguyên Huyền, Giám đốc Trung tâm Phòng, chống dịch, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương thăm khám cho bệnh nhân. |
Thanh thiếu niên là nhóm cần được chú ý trong phòng bệnh
Bên cạnh trẻ nhỏ, thanh thiếu niên và người trẻ là nhóm cần được quan tâm trong phòng, chống bệnh não mô cầu. Ở lứa tuổi này, tỷ lệ mang vi khuẩn vùng mũi họng có xu hướng tăng. Các hoạt động học tập, giao tiếp xã hội và sinh hoạt tập thể cũng tạo điều kiện cho vi khuẩn lây truyền, đặc biệt tại ký túc xá, trường nội trú hoặc doanh trại.
Bệnh não mô cầu xâm lấn có thể tiến triển rất nhanh. Ở giai đoạn đầu, người bệnh có thể chỉ sốt, đau đầu, đau mỏi cơ, buồn nôn hoặc nôn, dễ bị nhầm với các bệnh nhiễm vi rút thông thường. Khi bệnh tiến triển, người bệnh có thể xuất hiện viêm màng não hoặc nhiễm khuẩn huyết, dẫn đến sốc nhiễm khuẩn, rối loạn đông máu, suy đa cơ quan và tử vong trong thời gian ngắn.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), khoảng 10-15% người mắc bệnh não mô cầu tử vong ngay cả khi được điều trị bằng kháng sinh. Khoảng 1/5 người sống sót có thể gặp di chứng lâu dài, như giảm thính lực, tổn thương não, rối loạn thần kinh, suy giảm chức năng thận hoặc phải cắt cụt chi.
Cần đưa người bệnh đến cơ sở cấp cứu ngay khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như sốt kèm đau đầu dữ dội, cứng gáy, lơ mơ, co giật, thở nhanh, tay chân lạnh hoặc xuất hiện các chấm, mảng xuất huyết tím trên da không mất khi ấn. Đặc biệt, ban xuất huyết có thể xuất hiện muộn hoặc không xuất hiện đầy đủ ở giai đoạn đầu. Vì vậy, không nên chờ đến khi có ban mới đưa người bệnh đi khám. Khi người bệnh diễn biến xấu nhanh, cần đến cơ sở cấp cứu ngay cả khi chưa có đầy đủ các triệu chứng điển hình.
 |
| Dấu hiệu mắc bệnh não mô cầu. Ảnh: VNVC cung cấp |
Tiêm vaccine để chủ động phòng bệnh
Theo bác sĩ Bạch Thị Chính, Giám đốc Chuyên môn Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC, trước chùm ca bệnh não mô cầu liên tiếp xuất hiện tại trường học ở TP Hồ Chí Minh, đã có học sinh tử vong, nhu cầu tiêm chủng vaccine phòng bệnh gia tăng. Chỉ trong 4 ngày, gần 300 trung tâm VNVC trên toàn quốc đã nỗ lực thực hiện gần 40.000 mũi vaccine não mô cầu, tăng gấp 3 lần so với cùng kỳ. Riêng gần 80 trung tâm tại TP Hồ Chí Minh ghi nhận gần 15.000 mũi tiêm, gấp 125 lần so với cùng kỳ.
Hiện VNVC đang cung cấp đầy đủ vaccine phòng 5 nhóm huyết thanh não mô cầu gây bệnh A, B, C, Y, W. Trong đó, vaccine thế hệ mới phòng nhóm B tiêm từ 2 tháng tuổi đến 50 tuổi, các vaccine thế hệ mới phòng nhóm ACYW tiêm từ 6 tuần tuổi trở lên và người lớn, vaccine phòng não mô cầu nhóm B và C (BC) dành cho trẻ từ 6 tháng tuổi đến 45 tuổi. Người dân cần tiêm đầy đủ các loại vaccine phòng 5 nhóm huyết thanh não mô cầu gây bệnh để được bảo vệ toàn diện. Vaccine não mô cầu nhóm B và ACYW có thể tiêm trong cùng một buổi tiêm tại hai vị trí khác nhau và kết hợp với các loại vaccine khác, giúp người dân thuận tiện hoàn thành lịch tiêm và phòng ngừa bệnh sớm.
 |
Người dân đến Hệ thống tiêm chủng VNVC tiêm vaccine não mô cầu. Ảnh: PHONG LAN |
“Người từng tiêm vaccine não mô cầu BC trước đây vẫn cần bổ sung vaccine nhóm B và ACYW bởi các loại vaccine có thành phần và phạm vi bảo vệ khác nhau. Phụ huynh cần chủ động đưa trẻ đi tư vấn, tiêm đầy đủ, đúng lịch để cơ thể có thời gian hình thành miễn dịch trong khoảng 14 ngày, không chờ đến khi xuất hiện ca bệnh mới phòng ngừa”, bác sĩ Chính khuyến cáo.
Gia đình nên đưa trẻ đến cơ sở tiêm chủng để được rà soát tiền sử tiêm, đánh giá nguy cơ và tư vấn loại vaccine phù hợp. Lịch tiêm, số mũi, khoảng cách giữa các mũi và chỉ định tiêm nhắc cần tuân theo hướng dẫn chuyên môn, độ tuổi, tình trạng sức khỏe và loại vaccine được cấp phép tại Việt Nam. Việc tư vấn tiêm chủng nên được thực hiện sớm, đặc biệt trước khi trẻ bước vào môi trường nội trú, ký túc xá hoặc nhập ngũ.
Trong sinh hoạt hằng ngày, cần hạn chế tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết đường hô hấp, không dùng chung chai nước, cốc uống, bàn chải đánh răng hoặc các vật dụng cá nhân có nguy cơ dính nước bọt. Giữ nơi ở thông thoáng, rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, tránh hút thuốc và tiếp xúc với khói thuốc cũng là những biện pháp hỗ trợ giảm nguy cơ phơi nhiễm.
Nhà trường cần tăng cường truyền thông để học sinh nhận biết các dấu hiệu nguy hiểm, biết cách tìm kiếm trợ giúp y tế kịp thời và phối hợp với cơ quan y tế khi phát hiện trường hợp nghi mắc bệnh.
